Samanyolu Kənarında 87 Yeni Ulduz Axını Kəşfi: Kainatın Sirləri Açılır

Ulduz axınlarının sirri

Samanyolu qalaktikasının kənarında onlarla zəif ulduz axını aşkar edilib. Bu, Avropa Kosmik Agentliyinin Gaia missiyasının 2014-2025-ci illər arasında topladığı milyardlarla ulduz məlumatının yeni alqoritm vasitəsilə təhlilindən sonra mümkün olub.

Yeni alqoritm və böyük kəşf

Miçiqan Universitetindən Yingtian “Bill” Chen və həmmüəllifi Oleg Gnedin rəhbərliyində hazırlanmış StarStream adlı alqoritm ulduz axınlarının sayını əvvəlki 20-dən az göstəricidən 87-yə qədər artırıb. Bu alqoritm fiziki modellərə əsaslanaraq, qravitasiya təsiri altında yaranan sıx ulduz qruplarının ətrafında formalaşan axınları daha dəqiq müəyyən edir.

Qlobulyar klasterlər və ulduz axınları

Maraqlıdır ki, 87 ulduz axını namizədi qlobulyar klasterlərlə əlaqələndirilib. Lakin bəzi axınlar valideyn klasterlərin orbitinə uyğun gəlmir, bu da onların dinamikası və yaranma tarixçəsi barədə yeni suallar yaradır. Həmçinin, bəzi qlobulyar klasterlərin ulduzları yüksək sürətlə itirməsi müşahidə olunub, bu da onların yaxın gələcəkdə tam dağıla biləcəyinə işarədir.

Gələcək perspektivlər

Bu kəşflər yaxın gələcəkdə Vera C. Rubin Observatoriyası, NASA-nın Nancy Grace Roman Kosmik Teleskopu və Dark Energy Spectroscopic Instrument kimi yeni nəsil müşahidə vasitələri ilə təsdiqlənəcək. Tədqiqat The Astrophysical Journal jurnalında 23 mart 2026-cı ildə dərc olunub. Yingtian “Bill” Chen deyir ki, “Bu, qum torbası ilə velosiped sürmək kimidir, amma torbada dəlik var” – yəni ulduzların hərəkəti və itkiləri hələ tam başa düşülməyib.

İnsan və kainat arasında bağ

Bu tapıntılar yalnız astronomiya üçün deyil, insanın kainatdakı yerini anlamaq üçün də əhəmiyyətlidir. Hər bir ulduz axını milyardlarla il öncə baş vermiş hadisələrin izidir. Onları araşdırmaq həm də bizim kosmik tariximizi yenidən yazmaq deməkdir. Bu kəşf kainatın mürəkkəb və həyəcanlı ritmini daha yaxından hiss etməyə imkan verir.