Samanyolu Mərkəzində 1700 İllik Supernova Qalıqları İlk Dəfə Aşkarlandı

Samanyolu qalaktikasının mərkəzində supernova qalıqları aşkarlandı

NASA-nın Chandra rentgen kosmik gəmisi Samanyolu qalaktikasının mərkəzində, Yerə təxminən 26 000 işıq ili məsafədə yerləşən superkütləvi qara dəliyin yaxınlığında supernova qalıqlarını aşkar edib. Bu qalıqlar təxminən 1700 il əvvəl partlayan ulduzun izləridir və saniyədə təxminən 3,2 milyon kilometr (2 milyon mil) sürətlə hərəkət edir.

Sagittarius C – rentgen və radio dalğalarının parlaq mənbəyi

Qalıqlar "Sagittarius C" (Sgr C) adlandırılan ionlaşmış hidrogen qazı qabarcığının içində yerləşir və həm rentgen, həm də radio dalğalarında parlaq mənbə kimi görünür. Bu qalıqlar Chandra və XMM-Newton rentgen teleskopları tərəfindən "blob" şəklində aşkar olunub.

Supernova qalıqlarının kimyəvi tərkibi və mümkün izahlar

Supernova partlayışları ağır elementləri ətraf mühitə yayaraq yeni ulduz və planetlərin yaranmasına şərait yaradır. Lakin bu qalıqlarda partlayış nəticəsində yaranan elementlərin miqdarında artım müşahidə edilməyib. Bu, qalıqların artıq ətraf qaz və tozla qarışması və ya bu rentgen şüalarının supernova qalıqları deyil, bölgədəki isti ulduzların qazını isidən başqa bir mənbədən qaynaqlanması ehtimalını doğurur. Lakin tədqiqatçılar ikinci variantı ehtimal etmirlər, çünki bu rentgen şüaları adi isti ulduz qruplarının yaydığı şüalardan təxminən on dəfə daha parlaqdır.

Tədqiqatın əhəmiyyəti

Bu kəşf Chandra və XMM-Newton teleskoplarının birgə işinin nəticəsidir və The Astrophysical Journal jurnalında dərc olunub. Tədqiqat Samanyolu qalaktikasının mərkəzindəki ulduzların və qaz buludlarının dinamikasını daha yaxşı anlamağa kömək edir.

Kainatın kimyəvi zənginləşməsində rolu

Bu qədim supernova qalıqları ulduz partlayışlarının kimyəvi zənginləşmədə və yeni ulduzların yaranmasında oynadığı vacib rolu göstərir. Belə kəşflər insanlara kainatdakı yerimizi daha yaxşı anlamağa imkan verir.