Səslə Uçan - Zaman Kristalı: Nyuton Qanunlarını Necə Dəyişdirir?

Zaman Kristalı: Fizikada Yeni Sərhəd

2012-ci ildə Nobel mükafatı laureatı Frank Wilczek zaman kristalı ideyasını irəli sürdü. Ancaq keçən il New York Universitetinin (NYU) fizikləri bu nəzəriyyəni gerçəkləşdirərək, əl ilə tutula biləcək qədər böyük, səslə levitasiya olunan yeni tip zaman kristalını yaratdılar.

Səsin Sehrli Gücü

Yeni zaman kristalı styrofoam kimi yüngül materialdan—genişlənmiş polistirendən—hazırlanmış millimetr ölçüsündə boncuklardan ibarətdir. Bu boncuklar səslə levitasiya olunur və bir-biri ilə səslə qarşılıqlı təsir göstərir. Hər boncuk öz səslə yaydığı dalğalar vasitəsilə sistemdə "bərabərsizlik yaradan qarşılıqlı təsirlər" əmələ gətirir. Nəticədə, boncuklar zamanla təkrarlanan mövqe dəyişiklikləri nümayiş etdirirlər.

Nyutonun Üçüncü Qanununa Çağırış

David G. Grier və Mia Morrell kimi aparıcı fiziklərin rəhbərliyi ilə aparılan tədqiqat göstərir ki, bu sistem Nyutonun üçüncü qanununu pozur. Kristal xarici qüvvə olmadan öz tezliyini seçir və hərəkət edir. Grier bildirir ki, bu sadə sistemdən belə zəngin və maraqlı davranışın ortaya çıxması çox təəccüblüdür.

İnsan və Elm Arasında Körpü

Bu kəşf yalnız fizika nəzəriyyələrini zənginləşdirmir, həm də texnologiya və materialşünaslıq sahəsində yeni imkanlar açır. İnsan gözü ilə görünən və əl ilə idarə olunan zaman kristalı elmin abstrakt dünyasını daha əlçatan və maraqlı edir.

Gələcəyə Baxış

Bu tədqiqat zaman kristallarının daha böyük və davamlı formalarını yaratmaq üçün zəmin yaradır. Fizika artıq yalnız qanunların sərt məntiqi deyil, həm də gözlənilməz və heyrətamiz hadisələrin məkanıdır. Bu kəşf həm fundamental elmdə, həm də texnoloji tətbiqlərdə inqilabi dəyişikliklərə yol aça bilər.