Sibirdə 5500 illik ölümcül veba DNT-si tapıldı: Uşaqlar üçün təhlükə varmı?

Qədim veba DNT-si Sibirdə tapıldı

Sibirdə eyni məzarda dəfn olunmuş yeniyetmə oğlan və qızdan 5500 illik veba DNT-si aşkar edilib. Bu, xəstəliyin erkən mərhələlərinə aid olan və daha əvvəl məlum olmayan yeni bir ştammın mövcudluğunu göstərir. Araşdırma vebanın tarixini və yayılma yollarını anlamaqda mühüm rol oynayır.

Vebanın erkən yayılması və uşaqlara təsiri

Veba xəstəliyinə səbəb olan Yersinia pestis bakteriyasının ən qədim ştammı təxminən 5700 il əvvələ gedib çıxır. Yeni tapılan ştamm xüsusilə 7,5-11 yaş arası uşaqlar üçün ölümcül olan superantigen daşıyırdı. Bu, xəstəliyin ovçu-toplayıcı icmalarda yayıldığını və uşaqların daha çox risk altında olduğunu göstərir.

İki epidemiyanın izi və yayılma mexanizmi

Araşdırmada 46 nəfərdən 18-də veba bakteriyası aşkarlandı. Tədqiqat nəticələrinə görə, bölgədə iki fərqli veba epidemiyası bir neçə yüz il arayla baş verib. Vebanın yayılmasında insan-insan yoluxması ehtimalı olsa da, böyük gəmiricilər, xüsusilə marmotların əsas rol oynadığı güman edilir. Marmot dişindən hazırlanmış boyunbağıların məzarlarda tapılması bu əlaqəni gücləndirir.

Ekspertlərin fikirləri və yeni yanaşmalar

Tədqiqatçılar bildirirlər ki, "ovçu-toplayıcılar daim ərazilər arasında hərəkət edirlər" və bu, vebanın yayılmasına təsir göstərir. Onlar həmçinin qeyd edirlər ki, "bu kəşf vebanın erkən epidemiyalarına dair anlayışımızı dəyişir" və "marmotların vebanın ən qədim rezervuar növü olduğuna inanırıq".

İnsan həyatına təsiri və gələcək tədqiqatlar

Vebanın erkən ştammı müasir vebadan genetik baxımdan fərqlidir və kənd təsərrüfatından əvvəl yayılıb. 14-cü əsrdə Qara Ölüm kimi tanınan veba epidemiyası təxminən 25 milyon insanın həyatına son qoyub. Bu kəşf xəstəliyin tarixini yenidən nəzərdən keçirməyə və gələcəkdə epidemiya risklərini daha yaxşı anlamağa imkan verir. İnsan-insan yoluxmasının dəqiq rolu hələ tam təsdiqlənməsə də, araşdırma vebanın yayılma mexanizminə yeni işıq salır.

Bu tapıntılar tarix və tibb sahəsində yeni perspektivlər açır, insanlığın ən dağıdıcı xəstəliklərindən birinin başlanğıcını daha dərindən anlamağa kömək edir.