Şimal Sakit Okeanının Sirrlərini Robotik Sensorlar Necə Açıqlayır?

Dərinlikdən gələn səs: Robotik sensorların yeni kəşfi

Şimal Sakit Okeanının dərinliklərində, insan gözü və ənənəvi alətlər üçün əlçatmaz olan sahələrdə, 400 robotik sensor həyatın və kimyanın sirlərini açır. Monterey Bay Aquarium Research Institute (MBARI) və digər tədqiqatçılar tərəfindən həyata keçirilən GO-BGC və BCG-Argo layihələri 2016-cı ildən bəri bu sensorları okeanın 2000 metr dərinliyində yerləşdirib. Hər 10 gündə bir temperatur, duzluluq, oksigen, turşuluq və digər kritik məlumatları göndərən bu cihazlar, okeanın oksigen minimum zonaları (OMZ) haqqında yeni anlayışlar təqdim edir.

Oksigen minimum zonalarının sirri

OMZ-lər, yəni oksigen səviyyəsinin ən aşağı olduğu qatlar, əvvəllər sabit və az dəyişən kimi qəbul edilirdi. Lakin üç il ərzində toplanan məlumatlar bu zonaların kimyəvi profilində böyük dinamikliyi ortaya qoydu. Robotik sensorlar, ultraviolet spektrofotometr texnologiyası ilə təchiz olunaraq, nitrit birləşmələri kimi incə kimyəvi dəyişiklikləri də aşkar edə bilir. Bu, orqanik və qeyri-orqanik komponentlərin qarşılıqlı təsirini və azot dövranının əvvəlkindən daha mürəkkəb və dinamik olduğunu göstərir.

Tədqiqatın öncüləri və elmi əhəmiyyəti

Tədqiqatın baş müəllifi Ken Johnson MBARI-də qeyd edir ki, “oksigenin çox az olduğu okean zonalarında azot dövranı əvvəlkindən daha dinamikdir.” Bu tapıntılar okean məhsuldarlığını, qlobal karbon dövranını və hətta atmosferdəki istixana qazlarının balansını anlamaqda yeni perspektivlər açır. Mariana Bif isə bu layihənin “elmə irəliləyiş gətirən nadir fürsətlərdən biri” olduğunu vurğulayır.

İnsan və planet üçün əhəmiyyəti

OMZ-lər oksigen çatışmazlığı zonalarına (ODZ) çevrilir və bu zonalar okeandan azot itkisi üçün əsas sahələrdir. İqlim dəyişiklikləri ilə əlaqədar okean temperaturunun artması bu zonaların genişlənməsinə və intensivləşməsinə səbəb olur. Robotik sensorların təqdim etdiyi məlumatlar, bu proseslərin təsirini daha yaxşı anlamağa və ekosistemlərin gələcəyini qorumağa imkan verir. Bu texnologiya sayəsində, okeanın görünməz kimyası indi əlçatan oldu və insanlıq üçün yeni elmi və ekoloji həllər üçün ümid yarandı.