Singapur sahillərində 650 yaşlı Çin porselen gəmisinin sirli qalıqları tapıldı

Tarixin dərinliklərindən çıxan mavi-ağ porselenlər

Singapur sahillərində 14-cü əsrə aid, Yuan sülaləsinə məxsus mavi-ağ porselenlərlə dolu gəmi qalıqları tapılıb. Michael Fleckerin rəhbərlik etdiyi arxeoloji qrup dörd il ərzində gəminin qalıqlarını araşdıraraq təxminən 3,5 ton keramika qırıntısı, o cümlədən 136 kiloqram (təxminən 300 funt) Yuan porselen parçaları aşkar edib.

Gəminin sirri və sənət nümunələri

Gəminin Çin junk tipli olduğu ehtimal edilir. Yükdə mavi-ağ, incə naxışlarla bəzədilmiş porselenlər var idi. Tapılan nümunələrdən birində dörd dırnaqlı əjdaha, digərində isə xrizantemalarla əhatə olunmuş feniks təsvir olunub. Mandarin ördəklərinin lotus hovuzunda təsviri isə gəminin tarixini müəyyənləşdirməyə kömək edib. Bu naxış imperator Wenzongun (1328-1332) şəxsi istifadəsi üçün məhdudlaşdırılmışdı, lakin onun hakimiyyətdən uzaqlaşdırılmasından sonra kommersiya sobaları bu motivi geniş istehsal etməyə başlayıb.

Tarixi kontekst və ticarət əlaqələri

Yuan sülaləsi 1368-ci ildə sona çatıb, Ming imperatoru isə 1371-ci ildə kommersiya ticarətini qadağan edib. Buna görə gəminin batma tarixi 1328-1371-ci illər arasına düşür. Gəminin ehtimal olunan yola çıxdığı Quanzhou limanı Çin sahillərində yerləşir və Fujian, Zhejiang, Jiangxi ərazilərinin sənətkarlıq mərkəzlərinə yaxındır. Gəminin təyinat yeri isə 14-cü əsrdə azad ticarət limanı olan Temasek (indiki Singapur) olub.

Porselenin mistik və sosial rolu

Yuan porseleni Avrasiya elitası arasında çox məşhur idi və ona mistik xüsusiyyətlər də aid edilirdi. Məsələn, inanılırdı ki, üzərinə zəhər qoyulsa, porselen çatlayar. Bu porselenlərin hazırlanmasında istifadə olunan kobalt isə Farsiyadan (indiki İran) gətirilirdi, bu da o dövrdə ticarətin qlobal xarakter daşıdığını göstərir.

Ekspertlərin fikirləri və qazıntıların çətinliyi

Michael Flecker qazıntılar zamanı yaşadıqları çətinlikləri belə təsvir edir: “Güclü axınlar və zəif görünürlük şəraitində dəniz dibində sürüklənirdik və qaranlıqda dalğıc xətlərini tapmağa çalışırdıq.” O, porselenlərin qızıl və ya digər sənət əsərləri kimi yüksək qiymətləndirilməsə də, onların tarixi və mədəni əhəmiyyətinin böyük olduğunu vurğulayır.

İnsanlar və tarix arasında körpü

Bu gəmi qalıqları təkcə arxeoloji tapıntı deyil, həm də ticarət, mədəniyyət və inancın tarixdə necə bir-birinə bağlı olduğunu göstərən canlı sübutdur. Gəminin yükündəki porselenlər və onların naxışları keçmiş insanların gündəlik həyatına və imperatorların zərif zövqünə işıq tutur. Bu kəşf tarixə marağı artırır və insanları keçmişlə bağlayır.