Smartfonlar: Cinayət istintaqının yeni silahı

Smartfonlar: Cinayət istintaqının yeni silahı

Smartfonlar artıq sadəcə əlaqə vasitəsi deyil, həm də cinayət işlərinin açılmasında həyati əhəmiyyət daşıyan məlumat mənbəyinə çevrilib. Cellebrite şirkətinin 2026-cı il hesabatına görə, cinayət işlərinin 97%-də smartfon məlumatları əsas sübut kimi istifadə olunur. Bu rəqəm, istintaqın rəqəmsal texnologiyaların köməyi ilə necə dərinləşdiyini göstərir.

Rəqəmsal izlər və sübutlar

Smartfonlar mesajların məzmununu, GPS tarixçəsini, zəng qeydlərini və ödəniş məlumatlarını saxlayır. Bu məlumatlar şübhəlilərin cinayət yerinə yaxınlaşmasını sübut edə bilir. Hətta silinmiş mesajların bərpası da mümkündür. Kriptoqrafiya sübutları isə cinayət işlərinin 22%-də istifadə olunur və blokçeyn texnologiyası iz buraxır.

İstintaqın sürətlənməsi və çətinlikləri

Detektivlərin 65%-i süni intellekt alətlərinin istintaqları sürətləndirəcəyinə inanır. Lakin çox cihaz kilidli gəlir və onlara giriş çətinliyi istintaq prosesini uzadır. Komandaların çoxu hələ də sübutları əl ilə yoxlayır, bu isə vaxt itkisinə səbəb olur. Rəqəmsal yoxlama üçün orta hesabla 35 saat sərf olunur, bunun 60%-i məlumatların çeşidlənməsinə gedir.

Hüquq və şəxsi məxfilik

Qanunvericilikdə telefon məlumatlarına giriş üçün məhkəmə qərarı tələb olunur. Mesajların məzmunu şifrələnir, amma metadata qalır və bu da şəxsin harada olduğunu və kimlə əlaqədə olduğunu göstərir. Bu, şəxsi məlumatların təhlükəsizliyi və saxlanma müddəti barədə suallar doğurur. İstifadəçilərə lokasiya parametrlərini tənzimləmək, güclü parol və iki faktorlu identifikasiya tətbiq etmək, proqram təminatını mütəmadi yeniləmək tövsiyə olunur.

İnsan hekayələri və sosial təsir

Smartfon məlumatları romantik fırıldaq və kripto investisiya fırıldaqlarının açılmasında da mühüm rol oynayır. Bu rəqəmsal izlər hüquq-mühafizə orqanlarına yalnız cinayətkarları tapmaqda deyil, həm də insanları qorumaqda yardımçı olur. Hər bir mesaj, hər bir GPS izi bəzən həyat qurtaran detal ola bilər.

Cinayət istintaqında smartfonların rolu getdikcə artır. Bu, həm hüquq-mühafizə orqanlarının işini asanlaşdırır, həm də şəxsi məlumatların qorunması məsələlərini gündəmə gətirir.