Şok kəşf: Ay Yer atmosferini milyardlarla ildir necə idarə edir?

Ay Yer Atmosferindən Parçalar Udur

Yeni tədqiqat göstərir ki, Ay Yer atmosferindən kiçik ion parçalarını udur və bu proses milyardlarla il ərzində davam edib. Bu kəşf, NASA-nın Apollo missiyalarından gətirilən Ay torpağı nümunələri əsasında formalaşmış 20 illik nəzəriyyəni alt-üst edir.

Kosmik Küləklər və Maqnit Sahəsinin Rolu

Araşdırmaya görə, Yer atmosferindən gələn ionlar Günəş küləkləri və Yer kürəsinin maqnit sahəsi vasitəsilə Aya çatır. Bu, xüsusilə Ayın dolunay fazası zamanı Yer kürəsinin maqnit quyruğundan keçərkən baş verir. Elm adamları bu prosesi həm Ay torpağı nümunələrini, həm də kompüter modellərini analiz edərək aşkar ediblər.

Apollo missiyalarından gətirilən nümunələrdə tapılmış azot ionları və digər uçucu maddələr Yer atmosferindən gəldiyini göstərir. Əvvəllər alimlər düşünürdülər ki, bu maddələr yalnız Yer kürəsinin maqnit sahəsi yaranmazdan əvvəl Aya çatmış ola bilər. Lakin yeni araşdırma bunun əksini sübut edir: maqnit quyruğu əslində bu ionları Aya çatdıran 'görünməz yollar' rolunu oynayır.

Nümunələr Yer Tarixini Açıqlaya bilər

Bu kəşf göstərir ki, Ay torpağında saxlanılan ionlar Yer atmosferi və maqnit sahəsinin tarixi haqqında məlumat daşıyır. Araşdırmanın həmmüəllifi, Rochester Universitetinin astrofiziki Erik Blekman deyir: 'Ay torpağında saxlanılan hissəciklər və kompüter modelləri vasitəsilə Yer atmosferinin və maqnit sahəsinin tarixini izləyə bilərik.'

Gələcək Ay Missiyaları Üçün Yeni Perspektivlər

NASA-nın Artemis proqramı və Çinin Ay missiyaları kimi gələcək layihələr bu ionların daha çox analizi üçün yeni imkanlar açır. Bu nümunələr Yer kürəsinin geoloji tarixindəki boşluqları doldura bilər. Tədqiqatçılar həmçinin bu prosesin Mars kimi digər planetlərin atmosferlərinin itirilməsində necə rol oynadığını araşdırmağı planlaşdırırlar. Tədqiqatın rəhbəri Şubhonkar Paramanik qeyd edir: 'Bu araşdırma, planetlərin yaşanabilirliyini formalaşdıran prosesləri daha yaxşı anlamamıza kömək edə bilər.'

Bu kəşf yalnız Yerin deyil, həm də digər planetlərin atmosferlərinin tədqiqi üçün yeni üfüqlər açır. Ayın səssiz 'kosmik yemək' prosesi kainatın sirli mexanizmlərindən birini daha aydın göstərir.