Son 10,000 ildə insan təkamülündə təbii seçmənin gizli izləri nədir?

İnsan təkamülündə yeni dövr

Son 18,000 ildə insan təkamülünün yavaşlamadığı, əksinə davam etdiyi Harvard Universitetindən Ali Akbarinin rəhbərlik etdiyi tədqiqatla sübut olunub. 16,000 genom üzərində aparılan araşdırma Qərbi Avrasiya və qərbi Asiyanın bəzi hissələrində təbii seçmənin güclü təsirini ortaya qoyub.

Təbii seçmənin genlərdə yaratdığı dəyişikliklər

Tədqiqat 479 gen variasiyasının təbii seçmə ilə dəyişdiyini göstərir. Bunların 60%-i müasir insan xüsusiyyətləri ilə bağlıdır. Məsələn, açıq dəri və qırmızı saçın artması vitamin D sintezini artırmaq məqsədilə baş verib. Qırmızı saçın artmasının səbəbi tam aydın olmasa da, bu dəyişiklik genetik müxtəlifliyin canlı nümunəsidir.

Sağlamlıq və genetik müqavimət

Təbii seçmə həmçinin xəstəliklərə qarşı müqaviməti gücləndirib. Qan B tipi genlərinin artması, HIV və lepraya qarşı müqavimətin yüksəlməsi, həmçinin romatoid artritə meylliliyin azalması insan sağlamlığına müsbət təsir göstərib. Tuberkulyoz meylliliyi əvvəlcə artıb, lakin təxminən 3,500 il əvvəl azalmağa başlayıb. Çoxlu skleroz meylliliyi isə 2,000 il əvvəl artıb, sonra azalıb.

Saç tökülməsinə qarşı təbii müdafiə

Tədqiqat həmçinin kişi tipi saç tökülməsinin azalması ilə bağlı genetik dəyişiklikləri qeyd edir. Bu, insan təkamülündə gözlənilməz, lakin həyati əhəmiyyətli bir adaptasiyadır.

Yeni metod və açıq məlumatlar

AGES adlı yeni statistik metoddan istifadə edən tədqiqatçılar məlumatlarını açıq şəkildə təqdim edərək, gələcək tədqiqatlar üçün zəmin yaradıb. Bu, insan təkamülünün daha dərindən anlaşılmasına imkan verir.

Ekspert fikri və nəticə

Ali Akbari deyir ki, “İnsan təkamülü yavaşlamayıb, sadəcə biz siqnalı qaçırmışıq.” Bu sözlər insanın genetik tarixinin hələ də canlı və dəyişkən olduğunu vurğulayır. Təbii seçmə insan həyatına təsir edən xəstəliklərdən qoruyur, fiziki xüsusiyyətləri formalaşdırır və gələcəyə ümid verir.

Bu tədqiqat insanın təkamül tarixində yeni bir səhifə açır. Qərbi Avrasiyada yaşayan insanların genetik irsi, onların sağlamlığı və görünüşü üzərində təbii seçmənin güclü təsirini göstərir. Bu, insanın daim dəyişən və adaptasiya olan canlı olduğunu bir daha sübut edir.