Sosial şəbəkələrdə 13 yaş həddi - uşaqları qorumağa Niyə kifayət etmir?

Sosial şəbəkələrdə yaş həddi necə yaranıb?

1998-ci ildə ABŞ-da Children's Online Privacy Protection Act (COPPA) qanunu qəbul edildi. Bu qanun sosial şəbəkələrdə minimum yaş həddini 13 olaraq müəyyənləşdirdi. Həmin dövrdə sosial şəbəkələr hələ mövcud deyildi, amma internetdə uşaqların məlumatlarının qorunması məsələsi aktuallıq qazanırdı. COPPA valideynlərin 13 yaşdan kiçik uşaqların məlumatlarının toplanmasına razılıq verməsini tələb edir.

13 yaş həddinin tarixi və səbəbləri

COPPA-nın qəbulunda ABŞ-ın sabiq vitse-prezidenti Al Goreun rolu böyükdür. O, valideynlərin uşaqlarının məlumatlarının toplanmasına nəzarət etməli olduğunu vurğulamışdı. 1998-ci ilin 21 oktyabrında isə prezident Bill Clinton qanunu təsdiqlədi. Maraqlıdır ki, o vaxt senator Ed Markey 16 yaş həddi təklif etsə də, kompromis olaraq 13 yaş qəbul edildi. Bu yaş həddi internet iqtisadiyyatının inkişafını məhdudlaşdırmamaq üçün seçilmişdi.

Müasir reallıq və problemlər

Bugünkü sosial şəbəkələrdə 13 yaş həddi standartdır, lakin bu rəqəm artıq kifayət etmir. Avstraliya, Fransa və İspaniya kimi ölkələr yaş həddini 15-16 yaşa qaldırır. İtaliyada da bu istiqamətdə qanun layihələri hazırlanır. Sosial şəbəkələrin alqoritmləri gənclərin psixikasına mənfi təsir göstərir, bu isə valideynlər və mütəxəssislər arasında narahatlıq yaradır.

Ekspertlərin fikirləri və gələcək perspektivlər

COPPA qanunu qəbul edilərkən psixoloq və pedaqoqların iştirakı olmayıb. Bu səbəbdən müasir dövrdə sosial şəbəkələrdə yaş həddinin artırılması barədə müzakirələr intensivləşib. Lakin yaş yoxlamalarının necə həyata keçirilməsi və bunun effektivliyi hələ də qeyri-müəyyəndir.

İnsanların gündəlik həyatına təsiri

Uşaqların sosial şəbəkələrdə erkən yaşda olması onların psixoloji sağlamlığına zərər verə bilər. Valideynlər isə bu platformalarda uşaqlarını qorumaq üçün əlavə tədbirlər görməyə məcburdurlar. Yaş həddinin artırılması uşaqların təhlükəsizliyini təmin etmək üçün vacib addım kimi qiymətləndirilir, amma bunun reallaşması üçün qanunvericilik və texnoloji həllər tələb olunur.

Sosial şəbəkələrdə yaş həddi məsələsi təkcə hüquqi deyil, həm də sosial və psixoloji problem kimi qalır. Gələcəkdə bu sahədə daha sərt qaydaların tətbiqi gözlənilir ki, bu da uşaqların internetdə daha təhlükəsiz mühitdə olmalarını təmin edə bilər.