SpaceX Starbase-də kran qəzası: OSHA-dan sərt cərimələr niyə gəldi?

Starbase-də Kran Qəzaları və OSHA-nın Cərimələri

Texasın Starbase obyektində 24 iyun 2025-ci ildə baş verən hidravlik kranın çökməsi işçilərin təhlükəsizliyi məsələsini yenidən gündəmə gətirdi. OSHA-nın araşdırmasına görə, Grove RT9150E markalı kran təmir edildikdən sonra istehsalçı tələblərinə uyğun şəkildə ixtisaslı şəxs tərəfindən yoxlanılmayıb. Bundan əlavə, kranın kompüter sistemi bir neçə cəhdlə işə düşüb, aylıq yoxlamalar ya aparılmayıb, ya da sənədləşdirilməyib.

OSHA-nın Cərimələri və Pozuntular

Qəza baş verən gün OSHA dərhal araşdırma açdı və SpaceX-in Starbase obyektində yeddi “ciddi” pozuntu aşkar etdi. Altı pozuntu üzrə maksimum cərimə tətbiq edilərək şirkətə ümumilikdə 115,850 ABŞ dolları (təxminən 197,000 AZN) cərimə kəsildi. OSHA-nın araşdırması hələ də davam edir. Dekabr ayında podratçının işçisinin kran qəzası ilə bağlı qaldırdığı iddia da OSHA tərəfindən araşdırılır.

Təhlükəsizlik Boşluqları və İşçi Sağlamlığı

Starbase-də işçilərin xəsarət alması halları çoxdur. 2023-cü ildə Reuters tərəfindən yayılan hesabatda burada çoxsaylı xəsarətlər və bir ölüm faktı açıqlanmışdı. OSHA-nın araşdırmasına görə, kranın istifadə etdiyi teldə aylıq yoxlamalar aparılmayıb, təhlükəsizlik yükləri barədə istehsalçı tərəfindən tələb olunan işarələr isə yox idi. Həmçinin, bir işçi 90 tonluq Tadano kranını sertifikatı bitmiş halda idarə edib.

FAA İcazələri və Gələcək Planlar

SpaceX Starbase-də bu il 25 Starship uçuşu üçün Federal Aviasiya Administrasiyasından (FAA) icazə alıb. Şirkət Starbase obyektini sürətlə genişləndirərək ildə minlərlə Starship raketi istehsal etməyi planlaşdırır. Lakin bu sürətli inkişaf işçilərin təhlükəsizliyi ilə bağlı narahatlıqları aradan qaldırmır. Kranın niyə təmir olunduğu və qəza zamanı işçilərin zərər görüb-görmədiyi barədə məlumatlar hələ açıqlanmayıb.

İnsan Həyatının Dəyəri və Şirkətin Məsuliyyəti

Starbase-də baş verən hadisələr texnologiyanın sürətli inkişafı ilə yanaşı, işçi təhlükəsizliyi və standartlarının nə qədər vacib olduğunu göstərir. İşçilərin gündəlik həyatı risklərlə doludur və hər qəza onların ailələrinə də təsir edir. SpaceX-in bu cərimələrə və araşdırmalara necə reaksiya verəcəyi isə hələ məlum deyil.