Stanfordun simsiz göz implantı: Görmə qabiliyyətini necə bərpa edir?

Görmə itkisindən sonra yeni ümid

Stanford Medicine tədqiqatçıları makulyar degenerasiyanın irəliləmiş forması ilə mübarizə aparan xəstələr üçün inqilabi simsiz göz implantı hazırlayıb. PRIMA adlı bu çip gözün arxasına yerləşdirilir və infraqırmızı işıq vasitəsilə zədələnmiş fotoreseptorların funksiyasını əvəz edərək görmə qabiliyyətini bərpa edir.

Təcrübənin nəticələri

32 iştirakçıdan 27-si PRIMA implantından sonra oxuya bilib. Onların bəziləri 20/42 görmə kəskinliyinə çataraq gündəlik həyatda kitablar, qida etiketləri və nişanları rahatlıqla oxuyur. İmplant 2x2 millimetr ölçüsündədir və qabaqcıl smart eynəklərlə birlikdə istifadə olunur. Bu eynəklər kontrastı, parlaqlığı tənzimləyir və görüntünü 12 dəfə böyüdə bilir.

Texnologiyanın iş prinsipi

Çip infraqırmızı işığı qəbul edib elektrik siqnallarına çevirir. Bu siqnallar beyin tərəfindən qəbul edilərək form görmə bərpa olunur. PRIMA sistemi təbii periferik görmə ilə protez mərkəzi görməni birləşdirərək xəstələrin ətraf mühitdə daha rahat hərəkət etməsinə imkan verir. Hazırda çip yalnız qara-ağ görüntü təmin edir, lakin gələcəkdə 10,000 piksel və 20 mikronlu piksel ölçüsü ilə 20/80 görmə kəskinliyi mümkün olacaq.

Ekspertlərin fikirləri

Stanfordun aparıcı tədqiqatçısı Daniel Palanker deyir: “Biz form görmə təmin edən ilkik.” Universitetlərdən olan həmkarları José-Alain Sahel və Frank Holz da bu texnologiyanın xəstələrin həyat keyfiyyətini köklü şəkildə yaxşılaşdıracağını vurğulayırlar.

İnsan hekayələri və gələcəyə baxış

İştirakçılar arasında 19 nəfər göz təzyiqi və retina problemləri ilə üzləşsə də, yan təsirlər təhlükəli olmayıb və iki ay ərzində aradan qalxıb. Onların gündəlik həyatı dəyişib, oxumaq və üz tanımaq kimi həyati funksiyalar yenidən mümkün olub. Bu texnologiya 60 yaşdan yuxarı xəstələr üçün yeni ümid yaradır.

Stanfordun PRIMA çipi görmə itkisindən əziyyət çəkən milyonlarla insan üçün gələcəyin qapısını açır. Bu yenilik Azərbaycanda da görmə problemləri ilə mübarizədə yeni imkanlar yarada bilər.