Starliner kosmik gəmisi ilk dəfə ekipajsız uçuşa hazırlaşır

Starliner-in ilk ekipajlı uçuşu gözlənilən kimi olmadı

NASA və Boeing-in birgə hazırladığı Starliner kosmik gəmisinin ilk ekipajlı sınaq uçuşu planlaşdırıldığı kimi uğurla başa çatmadı. Astronavtlar Sunita Williams və Barry Wilmore 9 ay boyunca Beynəlxalq Kosmik Stansiyada qaldılar, amma Starliner hələ də tam ekipajlı uçuş üçün sertifikat ala bilməyib.

Texniki problemlər və sertifikat çətinliyi

Starliner-in iyun 2024-cü il uçuşundan əvvəl, uçuş zamanı və sonra helium sızmaları və thruster problemləri aşkarlandı. Bu problemlər sentyabr 2024-cü ildə ekipajsız qayıdışdan sonra da davam etdi. NASA və Boeing mühəndisləri helium sızmalarını aradan qaldırmaq üçün möhürləri daha korroziyaya davamlı versiya ilə əvəz edib, thrusterlər üzərində isə geniş testlər aparırlar. Bu çətinliklər səbəbindən Starliner-1 missiyası əvvəlcə ekipajlı uçuş kimi planlaşdırılsa da, indi yalnız yük daşıma missiyası olaraq nəzərdə tutulur.

Gələcək planlar və qeyri-müəyyənliklər

Starliner-1 uçuşunun apreldən gec olmayaraq həyata keçirilməsi planlaşdırılır, lakin dəqiq tarix hələ təsdiqlənməyib. NASA 2024-cü ilin noyabrında Boeing ilə müqaviləni dəyişərək, Starliner-1-in yük daşıma missiyasına yönəldiyini açıqladı. Əgər bu uçuş uğurlu olarsa, üç ekipaj rotasiyası uçuşu həyata keçiriləcək. Starliner-2 missiyasının Crew-12 astronavtlarını əvəz edib-etməyəcəyi isə hələ qərarlaşdırılmayıb.

Astronavtların və missiyanın insan tərəfi

Crew-12 komandası SpaceX-in Crew Dragon gəmisi ilə Beynəlxalq Kosmik Stansiyaya uçacaq və orada 8 ay qalacaq. Bu, Starliner-in gecikməsinin insanlara və kosmik proqramın gedişatına təsirini göstərir. Astronavtların uzun müddət kosmosda qalması həm fiziki, həm də psixoloji çətinliklər yaradır. Starliner-in uğurlu uçuşu isə gələcəkdə kosmik missiyaların daha rahat və təhlükəsiz həyata keçirilməsinə ümid yaradır.

Ekspertlərin fikirləri

NASA-nın kommersiya ekipaj proqramının meneceri Steve Stich vəziyyəti belə izah edir: “We want to work through and get through Starliner-1 into the summer timeframe and then see where we’re at.” Onun sözlərinə görə, mühəndislər helium sızmalarını aradan qaldırmaqda “great progress” əldə ediblər, amma “When we get through that and get to a point where we’re comfortable predicting thruster performance, then we’ll move forward and look toward a launch date.” Bu sözlər texniki problemlərin hələ də həll edilməsinin vacibliyini vurğulayır.

Starliner-in gələcək uçuşları kosmik texnologiyanın inkişafı və astronavtların təhlükəsizliyi üçün kritik əhəmiyyət daşıyır. Bu missiya həm NASA, həm də Boeing üçün böyük sınaqdır və kosmosun insan həyatına daha yaxın olması üçün yeni imkanlar yaradır.