Stokholmda İki Rəngli Küçə İşıqları Biomüxtəlifliyi Necə Qoruyur?

İki rəngli küçə işıqları ilə təbiətə yeni yanaşma

Stokholmun Årstskogen təbiət qoruğunda iki rəngli küçə işıqları sınaqdan keçirilir. OrangeTek şirkəti və Ətraf Mühit İdarəsi birgə həyata keçirdikləri bu layihə ilə şəhər işıqlarının biomüxtəlifliyə və insan sağlamlığına təsirini azaltmaq məqsədi güdür.

İşıqlandırmanın texnologiyası və tətbiqi

CitiSun Dual Color LED işıqları monoxrom narıncı (mavi işıq olmayan) və 2200K ilə 3000K arasında dəyişən isti LED işıqlardan ibarətdir. 2022-ci ildən etibarən iki fərqli sahədə testlər aparılır: birində 2200K/3000K işıqlar müəyyən vaxtlarda söndürülür, digərində isə sensorlar vasitəsilə isti işıq avtomatik işə düşür.

Digər ölkələrdə işıqlandırma təcrübələri

Niderlandda Studio Roosegaarde tərəfindən 500 metr uzunluğunda "Blade Runner" ilhamlı ağıllı yol yaradılıb. 2010-cu illərdə isə velosipedçilər üçün parlayan yol tətbiq olunub. Malayziyada isə 2024-cü ildə parlayan yol nişanlarının genişləndirilməsi dayandırılıb, çünki rütubətli hava şəraiti texniki xidmət xərclərini artırıb və təhlükəsizlikdə kifayət qədər irəliləyiş təmin etməyib.

Təbiət və insan sağlamlığına təsirlər

Metz, Worcestershire və Gladsaxe şəhərlərində yarasaların fəaliyyətinə uyğun olaraq qırmızı küçə işıqları tətbiq olunub. Lakin Odense sakinləri bu işıqları "qorxunc" adlandırıblar. 2026-cı ildə Harvard Universitetinin tədqiqatı göstərib ki, müasir LED küçə işıqları, xüsusilə mavi dalğa uzunluğuna malik olanlar, insan sirkadiyan ritminə mənfi təsir göstərir və bu, müxtəlif sağlamlıq problemlərinə, o cümlədən bəzi xərçəng növlərinə səbəb ola bilər.

Gözləri qorumaq üçün tədbirlər

Bir çox cihaz istehsalçıları mavi işığa qarşı filtr və gecə rejimləri əlavə edir. Göz sağlamlığını qorumaq üçün gecə rejimindən istifadə etmək, fasilələr vermək və digər qoruyucu tədbirlər tövsiyə olunur. OrangeTek şirkəti 2026-cı ilin may ayına qədər sınaq nəticələrini açıqlayacaq.

Bu layihələr şəhər işıqlarının təbiətə və insanlara olan təsirini azaltmaq üçün yeni yanaşmaların inkişaf etdiyini göstərir. İnsanların və heyvanların gecə həyatına hörmətlə yanaşmaq, həm ekosistemi, həm də sağlamlığı qorumaq üçün vacibdir.