Su: Gizli Kritik Nöqtə və İki Maye Formasının Sirri İlk Dəfə Aşkarlandı

Su və onun sirli davranışı

Su, gündəlik həyatımızın ayrılmaz hissəsi olsa da, onun fiziki xüsusiyyətləri hələ də elm dünyasında böyük maraq doğurur. Wilhelm Röntgenin 130 il əvvəl başladığı suyun qəribə xüsusiyyətləri ilə bağlı araşdırmalar indi yeni mərhələyə qədəm qoyub. Alimlər uzun müddət suyun gizli kritik nöqtəsinin mövcudluğundan şübhələnirdilər, lakin bunu sübut etmək çətin idi.

İki maye forması və kritik nöqtənin kəşfi

2020-ci ildə supersoyudulmuş suyun iki fərqli maye fazasında mövcudluğu aşkarlandı. Bu, suyun ekstremal soyuq və yüksək təzyiq şəraitində iki fərqli maye formasının olduğunu göstərdi. Pohang Accelerator Laboratory və Stokholm Universitetindən olan tədqiqatçılar X-şüa pulsuz-elektron lazerindən istifadə edərək, suyun maye-maye kritik nöqtəsini müşahidə etdilər. Bu kritik nöqtə təxminən -63 dərəcə Selsi (210 Kelvin) temperaturda və təxminən 1000 atmosfer təzyiqdə yerləşir.

Suyun anomaliyaları və elmi əhəmiyyəti

Su, 4 dərəcə Selsidə maksimum sıxlığa çatır və buzun üzməsinin səbəbi də bu sıxlıq anomaliyasıdır. Bu yeni kəşf suyun qəribə davranışını, xüsusilə fiziki, kimyəvi, bioloji, geoloji və iqlimlə bağlı proseslərdəki rolunu daha dərindən anlamağa imkan verir. Alimlər bildirirlər ki, "X-şüa ilə buzlaşmadan əvvəl sürətlə müşahidə etdik" və "belə bir kritik nöqtənin mövcud olduğunu tapdıq".

İnsanlar və təbiət üçün nə deməkdir?

Bu kəşf yalnız elm üçün deyil, həm də iqlim dəyişiklikləri və suyun müxtəlif təbii proseslərindəki rolu baxımından böyük əhəmiyyət kəsb edir. Su həyatın təməlidir və onun davranışını anlamaq gələcəkdə su ehtiyatlarının idarə olunması və iqlim modellərinin təkmilləşdirilməsi üçün yeni imkanlar açır.

Nəticə

Su sadəcə bir maye deyil, onun içində gizlənmiş mürəkkəb və sirli proseslər var. Bu yeni kritik nöqtənin kəşfi suyun təbiətini daha yaxşı başa düşməyimizə və onun həyatımızdakı rolunu yenidən qiymətləndirməyimizə səbəb olacaq. Alimlər bu istiqamətdə araşdırmalarını davam etdirir, suyun sirrini açmaq üçün yeni yollar axtarırlar.