Süni İntellekt Ekoloqların İşini Necə Dəyişdirir: Təbiət Yenidən Kəşf Olunur

Sahə işləri yox, ekran qarşısında təbiət

Ekoloq Tadeo Ramirez-Parada bitkilərin çiçəklənmə vaxtını araşdırmaq üçün əsasən kompüterdə işləyir. O deyir: “I have had to do very little experimental or field work”. Bu, ekoloji tədqiqatlarda sahə işlərinin azalmasının simvoludur. 1980-2014-cü illər arasında sahə işləri ilə bağlı tədqiqatlar 20% azalıb, amma modelləşdirmə 600%, data analizləri isə 800% artıb.

Texnologiya təbiəti necə dəyişir?

Müasir texnologiyalar sayəsində artıq bir milyarddan çox nümunə rəqəmsallaşdırılıb. iNaturalist və GBIF kimi verilənlər bazaları milyonlarla müşahidəni toplayır. Kamera tələləri, mikrofonlar və digər sensorlar uzun müddət təbiəti izləyə bilir. Süni intellekt növləri tanımaq və ekoloji modellər yaratmaq üçün geniş istifadə olunur.

Avropada CamAlien layihəsi invaziv növləri izləyir və 16 ölkədə sınaqdan keçirilir. TABMON layihəsi isə quşların miqrasiyasını səs vasitəsilə izləyir. Son beş ildə avtomatlaşdırılmış həşərat monitorinqi sürətlə inkişaf edib.

Ekoloqların narahatlığı və insan faktoru

Böyük Britaniyalı tədqiqatçılar Kevin Gaston və Masashi Soga sahə işlərinin azalmasını ciddi problem kimi qiymətləndirir. Gaston bildirir: “If it becomes a world where you don’t actually have to go out in order to become an ecologist, we kind of lose sight of what the actual world is like”. Sahə işlərinin maliyyələşdirilməsi çətinləşir, şəhərdə yerləşən institutlar sahəyə çıxışı məhdudlaşdırır. Uşaqların baxımı və karbon izi kimi şəxsi səbəblər də tədqiqatçıları sahədən uzaqlaşdırır.

Təbiətlə əlaqənin gələcəyi

Sahə işlərinin azalması ekoloqların təbiətlə canlı əlaqəsini zəiflədir. Lakin süni intellekt və avtomatlaşdırılmış texnologiyalar yeni imkanlar açır. Bu, həm də ekoloqların iş metodlarını dəyişdirir, məlumatların təhlili karyera yüksəlişində önəmli rol oynayır.

Tadeo Ramirez-Parada deyir: “My data looks beautiful on my screen”, amma başqa bir ekoloq əlavə edir: “My God, is this just like a joke that’s gone a bit too far?”. Bu paradoks təbiət elminin gələcəyini düşündürür — texnologiya ilə zənginləşən, amma insanın təbiətlə birbaşa əlaqəsini itirən bir dünya.

Ekoloji tədqiqatlarda balans tapmaq, həm sahə işlərini qorumaq, həm də texnologiyanın üstünlüklərindən faydalanmaq vacibdir. Bu, təbiətin daha dərindən anlaşılması və qorunması üçün yeni üfüqlər açır.