Super-Yer planetlərinin maqnit sahəsi niyə fərqli yaranır? Yeni kəşflər açıqlanır!

Super-Yer planetlərinin maqnit sahəsi və həyat üçün əhəmiyyəti

Super-Yer planetləri, yəni Yerdən böyük, lakin Neptundan kiçik olan planetlər, maqnit sahəsini yaratmaqda Yer nümunəsini izləmirlər. Ənənəvi olaraq, maqnit sahəsi planetin maye nüvəsində yaranan dinamo effekti ilə izah edilir. Lakin yeni araşdırmalar göstərir ki, bu planetlərin nüvəsi ya tam bərk, ya da tam maye ola bilər və adi nüvə dinamosunun işləməsini məhdudlaşdırır.

Bazal magma okeanı (BMO) – maqnit sahəsinin yeni mənbəyi

New Yorkdakı Rochester Universitetinin tədqiqatçıları laboratoriyada yüksək təzyiq altında qayaları sınaqdan keçirərək nüvə və mantiyanın arasında yerləşən ərimiş qayadan ibarət bazal magma okeanı (BMO) qatının maqnit sahəsinin əsas mənbəyi ola biləcəyini aşkar ediblər. Bu qat planetin yaranması zamanı böyük təsirlər nəticəsində əmələ gəlir və super-Yer planetlərində milyardlarla il ərzində qalaraq maqnit sahəsini uzun müddət saxlaya bilir.

Maqnit sahəsinin həyatda rolu

Maqnit sahəsi ulduz küləklərinin təsirindən planetin atmosferini qoruyur və səthi kosmik və ulduz şüalarından müdafiə edir. Bu, planetin həyat üçün əlverişli şərait yaratmasında həyati əhəmiyyət daşıyır. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, super-Yer planetlərinin maqnit sahəsi Yerinkindən daha güclü və uzunömürlü ola bilər.

Ekspertlərin fikirləri

Tədqiqatın aparıcısı Miki Nakajima qeyd edir: “Güclü maqnit sahəsi planetdə həyat üçün çox önəmlidir. Super-Yer planetləri nüvəsində və ya magma qatında dinamo yarada bilər, bu da onların həyat qabiliyyətini artırır.” Nature Astronomy jurnalının baş redaktoru Luca Maltagliati əlavə edir: “Super-Yer planetlərinin əsas maqnit sahəsi mühərriki Yer kimi nüvədə deyil, nüvə ilə mantiyanın arasında yerləşən qatda ola bilər.”

Gələcəyə baxış

Bu kəşf 2026-cı ilin yanvarında Nature Astronomy jurnalında dərc olunub. Tədqiqatçılar gələcək müşahidələrdə super-Yer planetlərinin maqnit sahəsinin aşkar ediləcəyini gözləyirlər ki, bu da ekzoplanetlərin həyat qabiliyyətinin qiymətləndirilməsində yeni perspektivlər açacaq.

Super-Yer planetlərinin maqnit sahəsinin yaranma mexanizminin fərqli olması kainatda həyatın mövcudluğunu anlamaqda yeni üfüqlər açır və insanları yalnız Günəş sisteminə deyil, daha geniş kosmik məkana baxmağa təşviq edir.