Süni İntellekt Çağrı Mərkəzlərində 13 Min İş Yerini Necə Təhlükəyə Atır?

Süni intellekt çağrı mərkəzlərində işçilərin gələcəyini sual altına alır

Dünyada süni intellektin sürətli inkişafı çağrı mərkəzlərində çalışan minlərlə insanın işini itirmə təhlükəsini artırır. Cari statistikaya görə, bu sektorda təxminən 43 min işçi fəaliyyət göstərir və onların 30 faizi yaxın gələcəkdə avtomatlaşdırma və AI texnologiyalarının tətbiqi nəticəsində işsiz qala bilər.

Sektorun son on ildəki enişi və qadınların rolu

Son 10 ildə CRM və BPO sektorunda işçi sayı 110 mindən 45 minə qədər azalıb. Bu azalma çağrı mərkəzlərində çalışanların həyatına ciddi təsir göstərir. Maraqlıdır ki, bu işçilərin 65 faizi qadınlardan ibarətdir, 71 faizi isə 30-49 yaş arasındadır. Onların 66 faizi diplomlu, 23 faizi isə ali təhsillidir. Bu rəqəmlər göstərir ki, süni intellektin gətirdiyi dəyişikliklər yalnız sadə işləri deyil, həm də təhsilli kadrları əhatə edir.

Etirazlar qaçılmazdır

Sosial narazılıq artıq özünü göstərir. 2026-cı ilin noyabrında İtaliyanın altı regionunda — Piyemonte-Valle d’Aosta, Sardiniya, Sitsiliya, Kalabriya, Puglia və Basilikata — çağrı mərkəzi işçiləri milli səviyyədə etiraz aksiyası keçirəcək. Bu, sektorda yaranan böhranın cəmiyyətə təsirinin göstəricisidir.

AI-nın riyaziyyatdakı uğurları və çağrı mərkəzlərindəki təhdid

OpenAI kimi qabaqcıl şirkətlər süni intellektin riyazi problemləri həll etməkdə böyük irəliləyişlər əldə etdiyini göstərir. Məsələn, 8 sentyabrda Navier-Stokes tənlikləri 88 saata həll olunub, 6 oktyabrda isə yüzlərlə açıq riyazi problem uğurla həll edilib. Lakin bu texnoloji inkişaflar çağrı mərkəzlərində işçi itkilərinə səbəb olur. 25 Fields medalçısı AI-nın riyazi problemləri həll etməsini tənqid etsə də, çağrı mərkəzi işçilərinin gələcəyi daha qaranlıqdır.

Tayvan və ABŞ-ın texnoloji əməkdaşlığı

Digər tərəfdən, Tayvan dünya yarımkeçirici istehsalının 90%-dən çoxunu təmin edir və ABŞ-ın AI sənayesində əsas tərəfdaşıdır. Nvidia-nın CEO-su Jensen Huang tayvan əsillidir və şirkət 265 milyard dollar (təxminən 448 milyard AZN) dəyərində investisiyanı Arizonada yarımkeçirici istehsalına yönəldib. Bu, qlobal texnologiya yarışında Tayvanın və ABŞ-ın rolunu göstərir, lakin bu gərginliklər həm də beynəlxalq siyasətdə risklər yaradır.

İnsanlar və gələcək

Süni intellekt texnologiyalarının gətirdiyi dəyişikliklər çağrı mərkəzlərində çalışanların həyatını kökündən dəyişir. İşsiz qalma riski, sosial etirazların artması və sektorda qeyri-müəyyən gələcək insanları narahat edir. Bu vəziyyət həm də texnologiyanın insan həyatına təsirinin daha geniş və dərin olduğunu göstərir. Gələcəkdə bu dəyişikliklərin necə idarə olunacağı və sosial ədalətin qorunması vacib olacaq.