Tarixdə İlk Dəfə: 1200-cü ilin Günəş Fırtınaları Yenidən Kəşf Olundu

Orta əsrlərin göyündən Günəşin sirri

1204-cü ildə Yaponiyanın Kyoto şəhəri üzərində şimal səmasında qırmızı işıqların parıldaması məşhur şair Fujiwara no Teika tərəfindən üç gecə ərzində qeyd olunub. Bu, sadəcə gözəl təbiət hadisəsi deyil, həmin dövrdə Günəşin fövqəladə aktivliyinin göstəricisi idi. Okinava Elm və Texnologiya İnstitutunun (OIST) alimləri 10 il ərzində Şimokita yarımadasından tapılan asunaro ağaclarının nümunələrində ultra-dəqiq karbon-14 analizləri apararaq 1200-1205-ci illər arasında Günəş fəaliyyətinin pik nöqtədə olduğunu təsdiqləyiblər. Xüsusilə 1200-1201-ci illərdə karbon-14 tərkibində qəfil artım müşahidə olunub ki, bu da Günəşdən gələn yüksək enerjili proton hadisələrinin artmasına işarədir.

Tədqiqatın incəlikləri və tarixi sənədlər

Tədqiqatçılar karbon-14 ölçmə metodunu təkmilləşdirərək Şimokita yarımadasından götürülmüş asunaro ağac nümunələrini analiz ediblər. Bu metod sayəsində 13-cü əsrin günəş dövrləri 7-8 il davam edən dövrlər kimi müəyyənləşib, halbuki müasir günəş dövrləri 11 il davam edir. Eyni dövrə aid Çin və Fransa sənədlərində də oxşar qırmızı aurora müşahidələri tapılıb. Bundan əlavə, Koreya və Çin astronomik qeydlərində 1193-1258-ci illər arasında günəş ləkələrinin və qırmızı auroral aktivliyin müntəzəm şəkildə qeyd olunduğu məlum olub.

Günəşin keçmiş fəaliyyətini anlamağın önəmi

Tədqiqatın aparıcı müəllifi, OIST-də çalışan fizikaçı Hiroko Miyahara bildirib: “Yüksək dəqiqlikli məlumatlar bizə yalnız sub-ekstremal günəş proton hadisələrinin tarixini dəqiq təyin etməyə imkan vermədi, həm də həmin dövrün günəş dövrlərini aydın şəkildə bərpa etməyə kömək etdi.” Bu inteqrativ yanaşma keçmiş günəş fəaliyyətini anlamaqda vacibdir. Günəş proton hadisələri (SPE) yüksək enerjili zərərli hissəciklər yaradır və onlar müasir texnologiyaya, peyklərə və insanların sağlamlığına təsir göstərə bilər.

İnsanlar və gələcək üçün dərslər

Orta əsrlərdə göydə parlayan qırmızı işıqlar sadəcə təbiət möcüzəsi deyildi; onlar insan həyatını və mədəniyyətini təsir edən güclü kosmik hava hadisələrinin əlaməti idi. Bu tədqiqatlar günəşin fəaliyyət tarixini yenidən yazmaqla yanaşı, gələcəkdə belə hadisələrin təsirlərini daha yaxşı anlamağa və qorunmağa imkan verir. Bu kəşflər kosmik hava hadisələrinin insan həyatına təsirini daha dərindən anlamağa kömək edir.