Tarixdə ilk dəfə: Antarktikanın buz altındakı relyef dəqiqliklə xəritələndi

Antarktikanın buz altında görünməyən dünyası

Antarktika buzlaqların qalınlığı ilə örtülmüş sirli qitədir. Peyklər sayəsində buz səthi yaxşı öyrənilsə də, buzun altında yatan relyef hələ də qismən qaranlıqda qalırdı. İndi tədqiqatçılar peyk məlumatları və buzun hərəkət fizikasından istifadə edərək, buzun altında gizlənən relyefi misli görünməmiş dəqiqliklə xəritələndiriblər.

Yeni metod və kəşflər

University of Grenoble-Alpes və University of Edinburgh-un alimləri, British Antarctic Survey-in dəstəyi ilə, ənənəvi radar ölçmələri ilə əldə edilən məlumatları peyk məlumatları və buzun hərəkətini izah edən fiziki modellərlə birləşdirərək daha geniş və ətraflı xəritə hazırlayıblar. Ənənəvi radar ölçmələri yalnız müəyyən xəttlər üzrə aparılırdı və aralarında böyük boşluqlar qalırdı. Yeni metod relyefin daha dəqiq təsvirinə imkan verir.

Minlərlə əvvəllər kəşf edilməmiş relyef formaları

Xəritə Antarktikanın bəzi dağ silsilələrini daha aydın göstərməklə yanaşı, Maud Subglacial Basin adlanan ərazidə orta hesabla 50 metr dərinlikdə, 6 kilometr enində və 400 kilometr uzunluğunda dərin kanalın mövcudluğunu üzə çıxarıb. Bu kəşf buzun altındakı relyefin buzun hərəkətinə necə təsir etdiyini anlamağa kömək edir.

Ekspertlərin fikirləri

Helen Ockenden xəritəni “zoom edilmiş rəqəmsal şəkil” kimi təsvir edir. Robert Bingham isə onu “Antarktikanın bütün yatağı” adlandırıb. British Antarctic Survey-dən Peter Fretwell isə belə bir xəritənin “çox faydalı məhsul” olduğunu vurğulayır. Onlar bildirirlər ki, bu xəritə iqlim dəyişikliyinin Antarktikaya təsirini daha dərindən anlamağa yardım edəcək.

Gələcəyə baxış

Tədqiqatçılar qeyd edirlər ki, xəritə buzun hərəkətinə dair bəzi fərziyyələrə əsaslanır və bu xəritə yerüstü, hava və kosmik tədqiqatlarla daha da təkmilləşdirilməlidir. Lakin artıq məlumdur ki, bu yeni xəritə Antarktikanın gələcəkdə necə dəyişəcəyini anlamaq üçün vacib açardır.

İnsan və planet üçün əhəmiyyəti

Bu xəritə iqlim dəyişikliyinin qlobal təsirlərini qiymətləndirməkdə mühüm rol oynayır. Antarktikanın buzlarının necə əridiyi və hərəkət etdiyi barədə daha geniş məlumat əldə etmək, dəniz səviyyəsinin yüksəlməsini proqnozlaşdırmaqda insanlara və hökumətlərə kömək edəcək. Bu isə milyonlarla insanın həyatına birbaşa təsir göstərə bilər.

Antarktikanın buz altında gizlənən relyefi indi ilk dəfə belə dəqiqliklə görünür – bu, həm elm, həm də insanlıq üçün yeni bir başlanğıcdır.