Tarixdə ilk dəfə: James Webb Uranusun auroralarını 3D-də xəritələdi

Uranusun sirli auroraları 3D-də ilk dəfə xəritələndirildi

James Webb Kosmos Teleskopu Uranusun auroralarını üçölçülü şəkildə ilk dəfə xəritələndirərək astronomiyada yeni nailiyyətə imza atıb. Beynəlxalq tədqiqat qrupu bu uzaq planetin yuxarı atmosferi və maqnetosferası haqqında dərin məlumatlar əldə edib. Uranusun maqnetosferası Günəş sistemində ən qəribə və mürəkkəb strukturlardan biridir. Planetin fırlanma oxundan meylli və ofset mövqedə yerləşməsi maqnetik sahənin unikal formasını yaradır.

Yeni kəşflər və müşahidələr

Tədqiqatçılar James Webb teleskopunun Yaxın İnfraqırmızı Spektroqraf (NIRSpec) aləti ilə Uranusun fırlanmasını izləyərək auroraların üçölçülü strukturunu araşdırıblar. Onlar planetin yuxarı atmosferində temperaturun və yüklü hissəciklərin hündürlük üzrə dəyişdiyini müəyyən ediblər. Maqnetik qütblər yaxınlığında iki parlaq auroral zolaq aşkar edilib, onların arasında isə emissiya və ion sıxlığında azalma müşahidə olunub. Bu, auroraların mürəkkəb və dinamik təbiətini göstərir.

Orta temperatur təxminən 426 kelvin (təxminən 153 dərəcə Selsi) ölçülüb ki, bu da əvvəlki teleskop və kosmik aparat ölçmələrindən aşağıdır. Bu nəticə Uranusun yuxarı atmosferinin hələ də soyuduğunu təsdiqləyir. Voyager 2 kosmik aparatının 1986-cı ildə çəkdiyi ilk yaxın görüntülərdən sonra bu, planet haqqında ən ətraflı məlumatdır.

Ekspertlərin fikirləri

Northumbria Universitetindən Paola Tiranti bildirir ki, “Uranusun maqnetosferası Günəş sistemində ən qəribə maqnetosferalardan biridir.” O əlavə edir: “Bu, Günəş sistemimizin hüdudlarından kənarda nəhəng planetləri xarakterizə etmək üçün vacib addımdır.” James Webb-in məlumatları Uranusun atmosferinin şaquli strukturunu ilk dəfə göstərməklə yanaşı, onun hələ də soyuduğunu təsdiqləyir.

İnsan və elmi təsir

Bu kəşf yalnız kosmosun sirrini açmaqla kifayətlənmir, həm də planetar elmlərdə yeni perspektivlər yaradır. Uranusun unikal maqnetosferası və auroraları, bizim planetimizin maqnetik sahəsi ilə müqayisədə, maqnetosferaların necə formalaşdığını və dəyişdiyini anlamağa kömək edir. Bu məlumatlar gələcəkdə digər nəhəng planetlərin və onların peyklərinin tədqiqində mühüm rol oynayacaq.

2025-ci ildə James Webb teleskopu Uranusun yeni peykini kəşf etmişdi. İndi isə 2026-cı ilin fevralında dərc olunan bu tədqiqat planetin atmosferindəki dəyişiklikləri daha dərindən anlamağa imkan verir. Bu, kainatın ən soyuq planetlərindən birinin hələ də canlı və dəyişkən olduğunu göstərir.