Tarixdə ilk dəfə: NASA Marsda korun mineralını aşkar etdi

Marsda korundun ilk kəşfi

NASA-nın Perseverance marsoxudu Marsda ilk dəfə korund mineralını aşkar edib. Bu mineral Yezero kraterində tapılan üç işıqlı qaya parçasında - Hampden River, Coffee Cove və Smiths Harbour nümunələrində qeydə alınıb.

Korundun tərkibi və yaranma şəraiti

Tapılan korund xromla qarışıqdır və plagioklazla zəngin olan bu qaya parçaları ilkin qayadan ayrılmış, başqa yerdən gətirilmiş ola bilər. Korund adətən yüksək temperatur və ya tektonik proseslər nəticəsində, alüminiumla zəngin, silisiumla isə az mühitdə əmələ gəlir. Marsda isə bu mineralın plagioklazla birlikdə tapılması qeyri-adi şərait tələb edir.

Tədqiqat metodları və nəticələr

Perseverance 2025-ci ilin mart, aprel və iyul aylarında nümunələri vaxtlı luminesensiya spektroskopiyası ilə tədqiq edib. Spektrdə korundun xromlu iki xarakterik pik - 692,7 və 694,1 nanometr uzunluğunda müşahidə olunub. Smiths Harbour nümunəsində luminesensiya təxminən 3 millisekund davam edib ki, bu da yer üzündəki korund nümunələri ilə uyğundur.

Marsın geoloji tarixində yeni ipucları

Korundun yaranmasının ən ehtimal olunan səbəbi Yezero kraterini formalaşdıran güclü meteorit zərbəsidir. Bu zərbə yüksək temperatur və təzyiq yaratmış, impakt brekçiyalarının əmələ gəlməsinə səbəb olmuşdur. Həmçinin, krater ərazisində qədim hidrotermal fəaliyyətin izləri var ki, bu da qayanın kimyəvi tərkibini dəyişdirərək korundun yaranmasına şərait yarada bilər.

Gələcək tədqiqatlar

Hazırda korundun mənşəyi və ilkin qayasının harada olduğu tam məlum deyil. Bu səbəbdən alimlər həmin ilkin qayanı tapmaq və ya Marsdan nümunələr gətirmək üçün gələcək missiyalara ümid edirlər. Belə nümunələr Marsın geoloji tarixini daha dəqiq araşdırmağa imkan verəcək.

Bu kəşf Marsın geoloji və kimyəvi tarixini anlamaqda yeni perspektivlər açır və planetdə keçmiş geoloji proseslərin mürəkkəbliyini göstərir.