Tarixdə ilk dəfə: Nyu-Yorkda canlı kvant internet şəbəkəsi uğurla sınaqdan keçdi

Canlı Kvant İnternet Testi Nyu-Yorkda

Alimlər 2026-cı ilin fevralında Nyu-Yorkda canlı kvant internet şəbəkəsini uğurla test etdilər. Bu şəbəkə mövcud optik lif kabelləri üzərindən üç nöqtəni birləşdirərək məlumatların təhlükəsizliyində inqilabi addım atdı. Qunnect və Cisco şirkətlərinin birgə layihəsi, fotonların kvant siqnalları kimi ötürülməsinə əsaslanır.

Şəbəkənin Texniki Xüsusiyyətləri

Şəbəkə 8-10 kilometr məsafədə fəaliyyət göstərib və Lower Manhattan-da yerləşən QTD Systems mərkəzi vasitəsilə idarə olunub. Üçüncü nöqtə entanqlement mübadiləsi və yönləndirmə üçün vasitəçi rolunu oynayır. Bu, qarşılıqlı əlaqəsi olmayan fotonların kvant əlaqəsi ilə bağlanmasını təmin edir. Şəbəkədə istifadə olunan hub-and-spoke dizaynı gələcəkdə genişlənməni asanlaşdırır.

Təhlükəsizlik və Məhdudiyyətlər

Kvant interneti fiziki olaraq sındırıla bilməz hesab edilir. Cihazdan asılı olmayan kvant açar paylanması (DI-QKD) məlumatların tam gizliliyini təmin edir. Lakin optik liflərdə foton itkisi (təxminən 0.2 desibel/km) və səs-küy ötürülməni məhdudlaşdırır. Bu səbəbdən kvant təkrarlayıcılar uzun məsafələr üçün hələ tələb olunur. Test 2023-cü ildəki iki nöqtəli bağlantının üzərində qurulub və laboratoriya xaricində kvant şəbəkələrinin mümkünlüyünü sübut edib.

Ekspert Rəyləri və İnsan Təsiri

NYU Quantum Institute-dan Javad Shabani qeyd edir ki, "Manhattan çox sıx bir yerdir" və bu mühitdə belə texnologiyanın işləməsi böyük nailiyyətdir. Canlı telekommunikasiya lifləri üzərində aparılan təcrübə kvant internetinin gələcəkdə gündəlik həyatımızda təhlükəsiz məlumat ötürülməsini təmin edəcəyinə işarə edir. Bu, bank əməliyyatlarından tutmuş dövlət sirrlərinə qədər geniş sahələrdə inqilabi dəyişikliklər vəd edir.

Gələcəyə Baxış

Kvant təkrarlayıcıların kvant yaddaşlarının olmaması hələ inkişaf mərhələsindədir, lakin bu test kvant internetinin real şəbəkələrdə tətbiqinin başlanğıcıdır. 100 kilometrə qədər məsafədə kvant entanqlementi mümkün olsa da, bu günkü test 8-10 km aralığında uğurla həyata keçirilib. Bu, gələcəkdə daha geniş və təhlükəsiz şəbəkələrin qurulması üçün əsas yaradır.