Tarixdə ilk dəfə: Sulawesidə 67,800 illik ən qədim mağara rəsm kəşf edildi

İnsan yaradıcılığının ən qədim izi Sulawesidə aşkarlandı

İndoneziyanın Sulawesi adasının cənub-şərqində yerləşən Muna adasında, Liang Metanduno adlı kalsit mağarasında 67,800 il əvvəl çəkilmiş qırmızı rəngli əl konturu tapılıb. Bu tapıntı dünyada ən qədim etibarlı şəkildə tarixlənmiş mağara rəsmidir və insan yaradıcılığının tarixini köklü şəkildə yenidən yazır.

Simvolik düşüncənin erkən nümunəsi

Rəsmdə əlin barmaqları dırnaq formasına bənzəyən, dırnaq kimi uzadılmış şəkildə dəyişdirilib ki, bu da erkən simvolik təsəvvürün göstəricisidir. Bu incə dəyişiklik insan zehninin mürəkkəbliyini və yaradıcılıq qabiliyyətini ortaya qoyur. Əvvəllər ən qədim mağara rəsm nümunəsi İspaniyanın qərbindəki Maltravieso mağarasında tapılmış və yaşı ən azı 66,700 il hesab edilirdi. Sulawesi tapıntısı isə bu rekordu qabaqlayaraq, insan yaradıcılığının Avropada qəfil yaranmadığını göstərir.

Sulawesi və insanın erkən yayılması

Sulawesi və ətrafındakı mağaralarda onilliklər ərzində tapılan çoxsaylı rəsm nümunələri insanın Avstraliya və Yeni Qvineya ərazilərinə erkən yayılmasını təsdiqləyir. Ənənəvi olaraq Homo sapiensin Sahul (Avstraliya–Yeni Qvineya) ərazisinə təxminən 50,000 il əvvəl çatdığı düşünülürdü, lakin Sulawesi tapıntıları bu tarixdən ən azı 15,000 il əvvəl insan fəaliyyətlərinin olduğunu göstərir.

Tarixi yenidən düşünmək

Avstraliyanın Griffith Universitetindən professor Adam Brumm və İndoneziyanın Milli Tədqiqat və İnnovasiya Agentliyindən (BRIN) Adhi Agus Oktaviana kimi alimlər bu tapıntının insan yaradıcılığının çox qədim və geniş yayılmış olduğunu vurğulayırlar. Liang Metanduno mağarasında həmçinin 20,000 il əvvəl çəkilmiş daha gənc rəsm nümunələri də mövcuddur ki, bu da bölgənin uzunmüddətli mədəni irsini göstərir.

İnsanlıq tarixində yeni səhifə

Bu tapıntı yalnız qədim sənət nümunəsi deyil, həm də insanın simvolik düşüncə və yaradıcılıq qabiliyyətinin çox erkən dövrlərdə formalaşdığını sübut edir. İnsanların yalnız Afrikada deyil, Asiyanın bu hissəsində də mədəniyyət və incəsənət yaratdığı aydın olur. Bu isə insanlıq tarixində daha zəngin və mürəkkəb bir mənzərə yaradır.

Sulawesi mağara rəsm nümunələri, həmçinin, Neandertalların İspaniyada çəkdiyi rəsm nümunələrinin yaşının və mənşəyinin mübahisəli olduğunu göstərir və insan yaradıcılığının təkcə Avropaya məxsus olmadığını sübut edir.

Bu qədim rəsm insanlığın dərin köklərini anlamaq üçün yeni imkanlar açır və yaradıcılığın, simvolik düşüncənin nə qədər qədim olduğunu xatırladır.