Tarixin sirləri açılır: Franklin ekspedisiyasının genetik izi üzə çıxdı

Tarixin unudulmuş ekspedisiyası

1845-ci ildə Sir John Franklin rəhbərliyi altında Şimal-Qərb keçidini tapmaq məqsədilə iki gəmi – HMS Erebus və HMS Terror – ilə 129 nəfərlik ekipaj yola çıxdı. Lakin 1846-cı ildə gəmilər Arktika buzlarının arasında ilişib qaldı və ekipaj üzvləri 1848-ci ildə gəmidən ayrılmağa məcbur oldu. 105 nəfər King William adasının qərb sahili boyunca yürüyərək sağ qala bilmədi. Onların taleyi uzun illər sirr olaraq qaldı.

Genetik tədqiqatların açdığı qapılar

Dr. Douglas Stentonun rəhbərliyi ilə aparılan genetik analizlər dörd Franklin ekspedisiyası üzvünün qalıqlarını müəyyənləşdirdi. Ontario Universiteti və Lakehead Universitetinin tədqiqatçıları 2008-2023-cü illər arasında sümüklər və dişlərdən alınan DNA nümunələrini Y-xromosom və mitoxondrial DNA əsasında müqayisə etdilər.

Bu tədqiqat sayəsində John Gregory, James Fitzjames, William Orren, David Young və Harry Peglar kimi üzvlərin kimliyi təsdiqləndi. Xüsusilə, Terror gəmisinin foretop kapitanı Harry Pegların qalıqları 1859-cu ildən bəri qarışıq şəxsiyyətə malik idi. Peglar steward-uniforması geyinmişdi, lakin o, gəminin foretop kapitanı idi. Genetik analiz onun qalıqlarının özünə aid olduğunu təsdiqlədi və tədqiqatçılar onun disrasiya olunması ehtimalını irəli sürdülər.

İnsan taleləri və yeni anlayışlar

James Fitzjamesin qalıqlarında kannibalizm əlamətləri aşkar edildi. Bu, ekspedisiyanın son anlarında yaşanan dəhşətli şəraiti göstərir. Dr. Claire Warrior tədqiqatın insan hekayələrini yenidən canlandırdığını vurğulayaraq dedi: “İndi onlar sadəcə adlar deyillər. Onların kimliyi açılandan sonra onların həyatını yenidən təsəvvür edə bilərik.”

BBC jurnalisti Rich Prestonun uzaq əcdadı olan John Bridgens də Erebus gəmisinin ekipaj üzvlərindəndir. Bu kəşflər təkcə tarixi deyil, həm də şəxsi hekayələri işıqlandırır.

Nəticə

Franklin ekspedisiyasının qalıqlarının genetik tədqiqi uzun illər gizli qalan sirrləri açır. Bu, tarixə yeni baxış gətirir və insanlıq üçün itirilmiş həyatların üzərində işıq salır. Hər bir qalıq, hər bir genetik parça, unudulmuş qəhrəmanların səsini yenidən eşitdirir.