7600 km-lik supersürətli optik xətt: Rusiya və Avropa necə birləşir?

TEA Next layihəsi: Rəqəmsal əlaqədə yeni dövr

6 oktyabrda "Rostelekom"un operatorluğu ilə TEA Next telekommunikasiya layihəsi rəsmi olaraq işə salındı. Layihənin ilk mərhələsində 7600 km uzunluğunda optik xətt istifadəyə verilib, bu xətt 22 Rusiya regionunu əhatə edir və İdritsadan Kyaxtaya qədər uzanır. Ümumilikdə TEA Next-in uzunluğu 11 000 km təşkil edir.

İnfrastruktur və maliyyə dəstəyi

"Atlas" MMC layihənin operatorudur, bu şirkət 2020-ci ildə "Rostelekom" tərəfindən yaradılıb. "Atlas"ın 49,99%-i "Rostelekom"a, digər 49,99%-i isə Alfa-bankına məxsusdur, qalan hissə isə şirkətin baş direktoru Aleksandr Ratuşnıya aiddir. Layihənin ümumi dəyəri 2025-ci ilin iyununda 28,1 milyard rubl (təxminən 1,3 milyard AZN) qiymətləndirilib. Bu məbləğin 24,4 milyardı kreditlə maliyyələşdirilib, kreditin 17,9 milyardı Alfa-bankdan, 6,5 milyardı isə VEB.RF-dən alınıb.

Yüksək sürət və effektivlik

TEA Next şəbəkəsinin ötürmə qabiliyyəti 384 Tbit/s-dən başlayaraq 1 Pbit/s-ə (1000 Tbit/s) qədər yüksələ bilər. Şəbəkədə 96 "qaranlıq" optik lif mövcuddur. "Qaranlıq" liflər hazırda aktiv istifadə edilməyən ehtiyat liflərdir. Moskva-Kyaxta marşrutunda siqnal gecikməsi 65 millisekunddan çox deyil, bu isə sualtı optik xətlərdən iki dəfədən çox aşağıdır.

Rəqabət və strateji əhəmiyyət

"Rostelekom" TEA Next-in Avropa ilə Cənub-Şərqi Asiyanı birləşdirən marşrutlarda rəqib xətt görmür. Layihənin qiymətinin beynəlxalq alternativlərdən 40% aşağı olduğunu bildirir. Layihə əsasən Avropa bazarına yönəlib və 10-15 il üçün nəzərdə tutulub.

Yeni transxəzər xətti: Azərbaycanla əlaqə güclənir

15 oktyabrda Qazaxıstan və Azərbaycan arasında yeni transxəzər sualtı optik xətt istifadəyə verilib. Bu xəttin uzunluğu təxminən 380 km, ötürmə qabiliyyəti isə 400 Tbit/s-dən az deyil. "Rostelekom" bu xətti rəqib deyil, tamamlayıcı sistem kimi qiymətləndirir.

Texnologiya və gələcək perspektivlər

TEA Next layihəsi DWDM (Dense Wavelength Division Multiplexing) avadanlığı ilə təchiz olunub, bu avadanlığı rus şirkəti T8 təmin edir. İnternet trafikinin həcmi ildə 20-25% artdığı üçün belə layihələr böyük əhəmiyyət kəsb edir. "Rostelekom" və TTK Rusiyada IP-tranzitin təxminən 70%-ni idarə edir, bu da TEA Next-in strateji mövqeyini gücləndirir.

Bu layihə müasir dövrdə yüksək sürətli və etibarlı internet əlaqəsi üçün vacib addımdır. İnsanlar və bizneslər üçün daha sürətli, dayanıqlı və sərfəli internet imkanları açılır. TEA Next-in genişlənməsi və yeni transxəzər xəttinin açılması regionda rəqəmsal inteqrasiyanı dərinləşdirir və gələcəkdə daha çox əməkdaşlıq üçün zəmin yaradır.