Təyyarələrin iqlimə təsirini azaltmaq üçün uçuş marşrutları necə dəyişəcək?

Göylərdəki “sky graffiti” və iqlimə təsiri

Təyyarələrin arxasında görünən ağ xətlər, yəni contrails, sadəcə gözə çarpan izlər deyil. Bunlar buz kristallarından ibarət buzlu buludlardır və iqlim dəyişikliyinə ciddi təsir göstərir. Dr Paul Hodgsonun sözlərinə görə, bu istiləşmənin təxminən üçdə biri yalnız contrails ilə bağlıdır.

Böyük Britaniyanın 5 milyon funtluq sınağı

Böyük Britaniya hökuməti, Google və digər tərəfdaşlar “Operation Blue Skies” adlı 30 aylıq layihəyə start verir. Shanwick Okeanik hava məkanında keçiriləcək bu sınaq, qlobal contrail istiləşməsinin təxminən 5%-ni təşkil edən bu ərazidə uçuş marşrutlarını dəyişməklə iqlim təsirini azaltmağı hədəfləyir.

Uçuş marşrutlarının dəyişdirilməsi və yanacaq sərfiyyatı

Sınaq 2026-27 və 2027-28 qış aylarında, əsasən axşam və gecə saatlarında baş tutacaq və təxminən 10 000 uçuşu əhatə edəcək. NATS hava nəqliyyatı idarəsi pilotlara əsasən 2000 fut yüksəklikdə marşrut dəyişiklikləri təklif edəcək. Yanacaq sərfiyyatında isə artım 1%-dən az olacaq, yəni hər bir təyyarə üçün əlavə yanacaq sərfiyyatı təxminən 100 kiloqramdır.

Texnologiya və ekspertlərin rolu

Google peyk görüntüləri və uçuş məlumatlarını analiz edəcək, Met Office və universitetlər isə iqlim təsirini qiymətləndirəcək. Dr Paul Hodgson bu layihənin “sky graffiti” adlandırdığı contrail istiləşməsinin “ya böyük, ya da çox böyük problem” olduğunu vurğulayır.

İnsanlar və planet üçün ümid

Əvvəlki sınaqlarda contrail əmələ gəlməsi 60-70% azaldılıb. Bu kiçik dəyişikliklər, təyyarələrin iqlimə təsirini azaltmaq üçün böyük addım ola bilər. Uçuşların yüksəklikdə azacıq dəyişdirilməsi ilə həm iqlim, həm də gələcək nəsillərin həyatı qorunmağa çalışılır. Bu, texnologiya və insan əməkdaşlığının iqlim böhranına qarşı mübarizədə necə effektiv ola biləcəyinin canlı nümunəsidir.