Tibb İnqilabı: Maqnitlə İdarə Olunan İşıqlı Zülalların Gələcəyi Nədir?

Maqnitlə idarə olunan zülallar: yeni dövrün başlanğıcı

San Fransiskoda Chan Zuckerberg Biohub-da çalışan fizik Endryu York və həmkarları maqnitə həssas floresan zülallar hazırlayıblar. Onların araşdırması 21 yanvar 2026-cı il tarixində Nature jurnalında dərc olunub və bu, biotexnologiyada inqilabi addım sayılır.

İşıq və maqnitin harmoniyası

Ənənəvi yaşıl floresan zülal GFP-nin işıq səviyyəsi zəif maqnit sahəsində təxminən 1% azalırdı. Lakin yeni yaradılan MagLOV adlı zülal maqnit təsirində işığını 50% və ya daha çox azalda bilir. Bu, maqnit sahəsi və radio dalğaları ilə uzaqdan idarə olunma imkanı yaradır.

Kvant mexanikasının sirri

MagLOV-un maqnitə həssaslığı elektron cütlüyünün kvant xüsusiyyətlərinə bağlıdır. Bu unikal mexanizm zülalın işıq səviyyəsini maqnit rezonans effekti vasitəsilə idarə etməyə imkan verir. Beləliklə, MagLOV genetik olaraq kodlanır və canlı toxumalarda uzaqdan izlənə bilir.

Elm və həyatın kəsişməsi

Oksford Universitetindən Qabriel Abrahams və Harrison Stil bu tədqiqatın perspektivlərini vurğulayırlar. York isə Calico Life Sciences-də işləyərkən GFP-nin maqnitə həssaslığını kəşf etmişdi. İndi isə onlar maqnitlə idarə olunan zülalların funksiyalarını genişləndirməyi hədəfləyirlər: “Biz maqnitlə uzaqdan idarə olunan zülal funksiyalarının alətlər dəstini yaratmaq istəyirik.”

İnsan həyatına təsiri

Bu texnologiya canlı hüceyrələrdə işığın dəqiq idarə olunmasına imkan verərək, gələcəkdə xəstəliklərin diaqnostikasında və müalicəsində yeni metodların yaranmasına yol açacaq. Təsəvvür edin, maqnitlə idarə olunan zülallar sayəsində dərmanların təsiri canlı toxumalarda real vaxtda izlənə və tənzimlənə bilər.

Bu yenilik yalnız elmi laboratoriyalarda deyil, həm də gündəlik həyatda sağlamlıq və biotexnologiya sahəsində yeni üfüqlər açır. Maqnitin sakit gücü indi hüceyrələrdə işıqla dialoqa başlayır.