TotalEnergies niyə ilk dəfə iqlim risklərini açıqlamaq məcburiyyətində qaldı?

26 iyun 2026-cı il tarixində Paris məhkəməsi Fransanın neft şirkəti TotalEnergies-in iqlim riskləri ilə bağlı hesabatının natamam olduğunu bəyan edib. Məhkəmə qərarına əsasən, şirkət müştərilərinin yanacaq və qaz məhsullarının istifadəsi nəticəsində yaranan CO₂-emissiyalarını hesabatda nəzərə almamışdır.

Məhkəmə TotalEnergies-dən iqlim risklərinə qarşı daha ətraflı və şəffaf planlar təqdim etməsini tələb edib. Bu qərar bir neçə ekoloji təşkilatın şirkətə qarşı qaldırdığı iddialar və Paris şəhərinin dəstəyi ilə verilib.

Lakin məhkəmə şirkətin yeni neft və qaz layihələrini dayandırmaq və istehsalı kəskin azaltmaq tələblərini rədd edib. Qanun şirkətlərin iqlim risklərinə görə məsuliyyət daşımadığını, lakin vəziyyətlərinə uyğun addımlar atmalarını tələb edir.

2017-ci ildən Fransada qüvvədə olan "Sorgfaltspflicht" (diqqət və məsuliyyət) qanunu böyük şirkətləri insan hüquqları və ətraf mühit pozuntularının qarşısını almağa məcbur edir. Paris şəhərinin ekoloji nümayəndəsi Alice Timsit məhkəmə qərarını alqışlayaraq bildirib ki, "Klimarisiken, zu denen Unternehmen durch ihre Tätigkeit beitragen können, fallen in den Anwendungsbereich der Sorgfaltspflicht" — yəni iqlim riskləri şirkətlərin məsuliyyət dairəsinə daxildir.

Bu iş qlobal iqlimlə bağlı məhkəmə iddialarının bir hissəsidir. Niderlandların Ali Məhkəməsi də oxşar işdə Shell şirkətini müzakirə edəcək. Alice Timsit əlavə edib: "Zum ersten Mal erkennt ein Gericht an, dass Klimarisiken unter die Sorgfaltspflichten großer Unternehmen fallen und dass sich kein fossiler multinationaler Konzern ihnen entziehen kann" — yəni məhkəmə ilk dəfə olaraq iqlim risklərinin böyük şirkətlərin məsuliyyətinə daxil olduğunu tanıyıb və heç bir çoxmillətli fosil yanacaq şirkətinin bundan yayınmasının mümkün olmadığını bildirib.

Bu qərar şirkətlərin iqlim risklərinə qarşı məsuliyyətini artırmaq və şəffaflığı təmin etmək baxımından mühüm addımdır. İqlim dəyişikliyi ilə mübarizədə belə məhkəmə qərarları ictimaiyyətin və investorların diqqətini cəlb edir, şirkətləri daha məsuliyyətli olmağa sövq edir.