Rəqəmsal transformasiya: Strategiya və Fəaliyyət Planı - vahid islahatın iki səviyyəsi

Azərbaycanın rəqəmsal gələcəyini müəyyən edən iki sənəd 

“Azərbaycan Respublikasında rəqəmsal iqtisadiyyatın inkişafına dair 2026–2029-cu illər üçün Strategiya” (Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2025-ci il 10 dekabr tarixli Sərəncamı ilə təsdiq edilmişdir)

“Azərbaycan Respublikasında rəqəmsal inkişafın sürətləndirilməsinə dair 2026–2028-ci illər üçün Fəaliyyət Planı” (Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 2026-cı il 27 fevral tarixli Sərəncamı ilə təsdiq edilmişdir)

Hər iki sənəd rəqəmsal transformasiya istiqamətində ölkənin strateji kursunu formalaşdırsa da, onların funksional rolu və tətbiq mexanizmi fərqlidir. Biri makroiqtisadi baxışı müəyyən edir, digəri isə bu baxışın institusional reallaşdırılmasını təmin edir.

2026–2029 Strategiyası: rəqəmsal iqtisadiyyatın formalaşdırılması

Sənədin xarakteri

Strategiya ölkənin rəqəmsal iqtisadi modelə keçidini təmin etməyə yönəlmiş uzunmüddətli çərçivə sənədidir. O, əsasən makroiqtisadi transformasiya məqsədlərini və nəticə indikatorlarını müəyyən edir. Bu sənəd iqtisadi artımın yeni mənbələrinin formalaşdırılmasına fokuslanır.

Əsas məqsədlər

Strategiyanın prioritetləri aşağıdakılardır:

• İKT sektorunun qeyri-neft-qaz ÜDM-də payının artırılması
• rəqəmsal məhsul və xidmətlərin ixracının genişləndirilməsi
• innovasiya və startap ekosisteminin gücləndirilməsi
• vençur maliyyələşdirmə mexanizmlərinin inkişafı
• Generativ Süni İntellekt texnologiyalarının tətbiqi
• beynəlxalq reytinqlərdə mövqelərin yaxşılaşdırılması
• rəqəmsal transformasiyanın iqtisadi effektivliyinin artırılması

Strategiya iqtisadiyyatın texnologiya əsaslı şaxələndirilməsini hədəfləyir.

Əsas göstəricilər (KPI)

Sənəd çərçivəsində nəzərdə tutulan hədəflər aşağıdakılardır:

• yüzlərlə müəssisənin rəqəmsal transformasiyası
• İKT ixracının artırılması
• süni intellekt tətbiqlərindən iqtisadi effekt əldə olunması
• yeni startapların yaradılması
• beynəlxalq innovasiya və rəqəmsal reytinqlərdə irəliləyiş

Bu göstəricilər ölkənin rəqəmsal iqtisadiyyatının ölçülə bilən inkişafını təmin etməyə yönəlmişdir.

Əsas vəzifələr

Strategiyanın həyata keçirilməsi üçün aşağıdakı istiqamətlər müəyyən edilmişdir:

• Rəqəmsal biznes mühitinin yaxşılaşdırılması
• Vençur kapitalı və alternativ maliyyə alətlərinin inkişafı
• İKT və innovasiya ixracının təşviqi
• Süni intellektin iqtisadi sahələrdə tətbiqi
• Texnoloji sahibkarlığın stimullaşdırılması

Strategiya iqtisadi artımın struktur əsaslarını dəyişdirməyə yönəlib.

2026–2028 Fəaliyyət Planı: dövlət idarəçiliyinin rəqəmsal yenidən qurulması

Sənədin xarakteri

Fəaliyyət Planı operativ idarəetmə sənədidir. O, rəqəmsal transformasiyanın konkret tədbirlərini, icra mexanizmlərini, məsul qurumları və zaman çərçivəsini müəyyən edir. Bu sənəd dövlət sisteminin daxili modernləşdirilməsini hədəfləyir.

Əsas məqsədlər

Fəaliyyət Planında aşağıdakı istiqamətlər əsas prioritet kimi müəyyən edilmişdir:

• vahid məlumat idarəçiliyi modelinin tətbiqi
• “yalnız bir dəfə” prinsipinin tam reallaşdırılması<
• dövlət xidmətlərinin Mygov və Mygov Biznes platformalarında mərkəzləşdirilməsi
• dövlət informasiya sistemlərinin “Hökumət buludu”na tam miqrasiyası
• Süni İntellekt əsaslı həllərin dövlət idarəçiliyinə inteqrasiyası
• Milli GPU əsaslı Superkompüter Mərkəzinin yaradılması
• kibertəhlükəsizlik mexanizmlərinin gücləndirilməsi

Əsas göstəricilər

Fəaliyyət Planı konkret nəticə indikatorları müəyyən edir:

• dövlət məlumatlarında uyğunsuzluqların 90%-ə qədər azaldılması
• sənəd dövriyyəsinin 80%-nin rəqəmsal formata keçirilməsi
• dövlət xidmətlərinin 50%-nin proaktiv qaydada göstərilməsi
• məlumatların 85%-dən çoxunun “Dövlət məlumat hövzəsi”nə inteqrasiyası
• yüksək səviyyəli hesablama infrastrukturunun qurulması
• dövlət orqanlarında “Süni İntellekt indeksi”nin tətbiqi

Bu göstəricilər institusional effektivliyin artırılmasına yönəlib.

Əsas vəzifələr

Plan çərçivəsində nəzərdə tutulan tədbirlər:

• “Dövlət məlumat hövzəsi”nin yaradılması
• məlumat keyfiyyətinin artırılması və mərkəzləşdirilmiş data idarəçiliyi
• dövlət xidmətlərinin vahid arxitektura əsasında birləşdirilməsi
• rəqəmsal KPI sisteminin tətbiqi
• süni intellekt infrastrukturu və normativ bazanın formalaşdırılması
• innovasiya və vençur fəaliyyətinin hüquqi tənzimlənməsi
• milli kibertəhlükəsizlik koordinasiya mexanizmlərinin yaradılması

Bu sənəd idarəetmə strukturunun rəqəmsal əsasda yenidən qurulmasını nəzərdə tutur.

Gündəlik həyat üçün nəticələr

Vətəndaşlar üçün

• daha az kağız sənəd tələbi
• dövlət xidmətlərinin mobil platformalar vasitəsilə əldə edilməsi
• avtomatlaşdırılmış və proaktiv xidmətlər
• sənədlərin rəqəmsal formatda təqdim edilməsi
• xidmətlərə 24/7 çıxış imkanları

Biznes üçün

• qeydiyyat və lisenziyalaşdırma prosedurlarının sadələşdirilməsi
• məlumatların təkrar təqdim edilməsinin aradan qaldırılması
• vençur və kraudfandinq mexanizmlərinin hüquqi əsasının yaradılması
• rəqəmsal vizalar və xarici mütəxəssislərin cəlb olunması
• açıq məlumatlara API vasitəsilə çıxış

Dövlət qurumları üçün

• vahid rəqəmsal arxitektura
• performans əsaslı idarəetmə
• süni intellekt tətbiqlərinin genişləndirilməsi
• kibertəhlükəsizlik mexanizmlərinin gücləndirilməsi

Ölkə üçün

• rəqəmsal ixracın artımı
• investisiya mühitinin yaxşılaşması
• innovasiya potensialının yüksəlməsi
• beynəlxalq rəqabət qabiliyyətinin güclənməsi

Nəticə

2026–2029 Strategiyası və 2026–2028 Fəaliyyət Planı Azərbaycanın rəqəmsal transformasiyasının iki əsas sütunudur. Birincisi iqtisadi vizyonu müəyyən edir. İkincisi isə dövlət sistemini bu vizyona uyğunlaşdırır. Onların paralel və koordinasiyalı icrası ölkənin rəqəmsal idarəetmə modelinə keçidini və texnologiya əsaslı iqtisadi inkişafını sürətləndirə bilər.