Üç İldən Artıq Sağ Qalan “Zombi” Dəniz Xiyarı Toxumasının Sirri Nədir?

Dəniz xiyarı toxumasının qeyri-adi sağ qalma qabiliyyəti

Memorial Universitetinin tədqiqatçıları Şimal Atlantik okeanına məxsus Psolus fabricii adlı dəniz xiyarı toxumasının laboratoriya şəraitində üç ildən çox sağ qaldığını aşkar ediblər. Bu toxumalar təmiz olmayan dəniz suyunda saxlanılaraq, öz-özünə sağalma və qida qəbul etmə qabiliyyəti nümayiş etdirib. Tədqiqatın aparıcısı Sara Jobson bu toxumaları “zombilər” adlandıraraq, onların hüceyrə funksiyasını davam etdirdiyini, lakin yeni orqanizmə çevrilmədiyini vurğulayıb.

Toxuma ölümsüzlüyünün yeni modeli

Bu kəşf, təbii şəraitdə toxuma ölümsüzlüyünün ilk nümunəsi kimi qiymətləndirilir. Kəsilmiş toxuma parçaları ağız olmadan dənizdəki amino turşularını qəbul edə bilib, aylarla kəsildikdən sonra belə hərəkət edib və reaksiya göstəriblər. Bu, canlılıq anlayışını yenidən düşünməyə və toxuma sağalması sahəsində yeni perspektivlər açmağa imkan verir.

İnsan hüceyrələrinin etik problemlərinə alternativ

Tədqiqatın nəticələri insan hüceyrələrinin tədqiqatında qarşılaşılan etik çətinliklərin aradan qaldırılmasına yardım edə bilər. Dəniz xiyarı toxumalarının uzunmüddətli sağ qalması və funksiyasını qoruması, yaşlanmanın DNT səviyyəsində araşdırılması üçün yeni imkanlar təqdim edir. Sara Jobson qeyd edir ki, bu toxumalar HeLa hüceyrələri kimi ölümsüz ola bilər, lakin onlar üçün steril laboratoriya şəraiti tələb olunmur və etik problemlər də yoxdur.

Dəniz sağlamlığı və biotexnologiya üçün perspektivlər

Ekinodermaların — dəniz xiyarı, dəniz ulduzu və dəniz kirpisi kimi heyvanların — yüksək regenerasiya qabiliyyəti və bəzi növlərin aseksual çoxalması bu tədqiqatın əsasını təşkil edir. Nəticələr dəniz sağlamlığı və toxuma təmiri sahəsində yeni modellərin yaradılmasına zəmin yarada bilər. Sara Jobsonun sözlərinə görə, bu iş canlılıq və toxuma ölümsüzlüyü anlayışlarını yenidən düşünməyə vadar edir.

Bu tədqiqat Science Advances jurnalında dərc olunub və dəniz biologiyası ilə biotexnologiya sahələrində yeni üfüqlər açır.