Qara Dəliklər Niyə və Necə İki Hissəyə Bölünür? Yeni Kəşflər Açılır!

Qara dəliklərin bölünməsi: elmdə yeni kəşf

Kainatın ən sirli obyektlərindən olan qara dəliklərin bölünməsi ideyası indi elmi tədqiqatlarla daha real görünür. İtaliyadakı Naples Federico II Universitetindən tədqiqatçı Francesco Sannino və həmkarları sürətlə fırlanan qara dəliklərin iki yeni qara dəliyə bölünə biləcəyini göstəriblər.

Sürət və entropiyanın rolu

Qara dəliklərin bölünməsi üçün onların maksimum sürətlə fırlanması vacibdir. Bu proses zamanı qara dəliyin hadisə üfüqü "şalvar" formasında, yəni tədqiqatçılar tərəfindən "şalvar topologiyası" adlandırılan şəkildə parçalanır. Maraqlıdır ki, bu iki yeni qara dəlik dərhal yenidən birləşmir. Bu, termodinamik qanunların yaratdığı entropiya maneələri ilə bağlıdır.

Entropiya sistemdəki nizamsızlıq ölçüsüdür və onun azalması üçün xaricdən enerji tələb olunur. Fırlanan qara dəliklərdə isə entropiyanın azalması mümkündür, bu da bölünmənin baş verməsinə şərait yaradır.

Kiçik qara dəliklər daha çox bölünməyə meyllidir

Tədqiqat göstərir ki, bölünmə daha çox bir qara dəliyin digərindən xeyli kiçik olduğu hallarda baş verir. Kiçik ilkin qara dəliklər isə daha çox bölünməyə meyllidirlər. Bu, qara dəliklərin dinamikasını anlamaqda yeni perspektivlər açır.

Bölünmə necə aşkar edilə bilər?

Qara dəliklərin bölünməsi gamma şüaları ilə müşahidə oluna bilər. Bu şüalar Fermi-LAT kimi yüksək dəqiqlikli teleskoplarla axtarılır. Belə müşahidələr gələcəkdə bu fenomenin təsdiqlənməsinə kömək edə bilər.

Elmi mənbə və qeyri-müəyyənliklər

Bu tədqiqat Physical Review D jurnalında 22 oktyabr 2026-cı ildə dərc olunub. Lakin qara dəliklərin bölünmə ehtimalının dəqiq qiyməti hələ məlum deyil. Həmçinin, qravitasiya Einstein nəzəriyyəsindən kənarda necə davranır sualı açıq qalır.

İnsan və kainat üçün əhəmiyyəti

Qara dəliklərin bölünməsi anlayışı kainatın ən fundamental qanunlarını yenidən düşünməyə vadar edir. Bu, həm də kainatın yaranışı və təkamülü haqqında yeni məlumatlar verə bilər. İnsanlar üçün isə bu, kainatın sirrlərinə bir addım daha yaxın olmaq deməkdir.

Francesco Sannino deyir: “İki nəticə qara dəlik dərhal yenidən birləşməməlidir.” Bu, qara dəliklərin dinamikasının daha mürəkkəb olduğunu göstərir və gələcək tədqiqatlar üçün geniş imkanlar açır.