Ugandada leoparların yarasa ovlaması: Marburg virusu təhlükəsi artır mı?

Leoparların canlı yarasa ovlaması ilk dəfə təsdiqləndi

Ugandanın məşhur Python mağazasında tədqiqatçılar Afrika leoparlarının (Panthera pardus pardus) canlı yarasalar ovlamasını ilk dəfə dəqiq şəkildə sənədləşdiriblər. Bu, heyvanların qidalanma vərdişlərinə dair yeni və gözlənilməz məlumatdır. Mağarada 10 müxtəlif heyvan növünün yarasalarla qidalandığı müşahidə olunub.

Marburg virusu və insan təhlükəsi

Yarasalar (Rousettus aegyptiacus) Marburg virusunun daşıyıcılarıdır – bu virus insanlara keçərək ölümcül hemorragik qızdırmaya səbəb olur. Tədqiqatçılar mağara yaxınlığında 4 ay ərzində 200-dən çox insanın olduğunu videoya çəkiblər, lakin yalnız bir turist maska taxıb. Bu, virusun yayılması üçün ciddi risk yaradır.

Epidemiya və virusun yayılması

Marburg virusu ilə bağlı 21 epidemiyanın 43 faizi mağara ziyarətləri ilə əlaqələndirilib. 2007-ci ildə Kitaka mədənində baş verən epidemiyanın mənbəyi yarasalar olub. 2007 və 2008-ci illərdə mağaraya gələn iki turist bu virusla yoluxub, onlardan biri həyatını itirib. Turistlər mağaraya təxminən 3 metr daxil olub və 30 dəqiqə orada qalıblar. Virusun yayılmasında yarasa nəcisi və sidiyinin rolu böyükdür.

Tədqiqat və ekspert rəyləri

Bu araşdırmanın müəllifi, Kyambura Lion Project-in elmi direktoru Aleksander Braczkowski bildirib ki, "bu, ilk dəfə belə yaxşı sənədləşdirilmiş formadadır" və "heç vaxt belə görülməyib". Tədqiqat nəticələri 2026-cı ildə Current Biology jurnalında dərc olunub, ön çap isə 10 ay əvvəl Zenodo platformasında paylaşılıb.

İnsanların təhlükəsizliyi və gələcək risklər

Mağara ətrafında Marburg virusu barədə xəbərdarlıq lövhələri yerləşdirilsə də, turistlərin çoxu bu xəbərdarlıqlara məhəl qoymur. Bu isə virusun yayılma riskini artırır. Tədqiqatçılar insanlara maska taxmağı və mağaralara girişdə ehtiyatlı olmağı tövsiyə edirlər. Bu kəşf həm heyvanların davranışlarını, həm də zoonotik xəstəliklərin yayılma yollarını anlamaqda vacib rol oynayır.

Ugandada baş verən bu hadisə təbiətlə insan əlaqəsinin nə qədər həssas olduğunu göstərir. Hər an təbii mühitdən gələn təhlükələr insan həyatına ciddi təsir göstərə bilər. Buna görə həm tədqiqatçılar, həm də ziyarətçilər məsuliyyətli davranmalıdırlar.