Kaliforniyada AI Şirkətlərinə Qarşı Tarixi Antitrust İddiası Qaldırıldı

Süni intellekt sahəsində antitrust iddiası

Kaliforniyanın Şimal Rayonunda 18 sentyabrda dörd istehlakçı Anthropic, OpenAI, SpaceXAI və Google şirkətlərinə qarşı sinif iddiası qaldırıb. İddia Sherman Aktının 1-ci bəndinə zidd olan, şirkətlərin rəqabət qabiliyyətini yavaşlatmaq məqsədilə rəqabətə zərər verən üfüqi razılaşma mövcudluğunu əsas gətirir. Bu razılaşma təlim hesablama gücü, təlim dövrləri, süni intellekti inkişaf etdirmək üçün AI-dən istifadə məhdudiyyətləri və qabiliyyətlərin yoxlanılması kimi mexanizmləri əhatə edir.

Razılaşmanın mahiyyəti və iddiaçılar

İddiaçılar bildirirlər ki, bu razılaşma “ictimai şəkildə təklif edildi, qəbul edildi və təsdiqləndi”. Lakin iddia ərizəsində heç bir daxili sənəd, gizli şahid və ya iclas dəftəri təqdim edilməyib. Bütün sübutlar şirkət rəhbərlərinin ictimai açıqlamaları və mətbuat hesabatlarından ibarətdir. İddiaçılar həmçinin bu razılaşmanın ABŞ-da ödənişli süni intellekt abunə bazarının təxminən 80%-ni əhatə etdiyini qeyd edirlər.

Təhlükəsizlik və rəqabət arasında gərginlik

Dario Amodei hökumət vasitəçiliyinin faydalı ola biləcəyini vurğulayıb və bəzi təhlükəsizlik müzakirələri üçün dar antitrust istisnasının lazım olduğunu bildirib. Lakin OpenAI rəhbəri Sam Altman antitrust istisnasını gözləməyəcəklərini açıqlayıb. OpenAI-nin siyasət rəhbəri Chris Lehane isə şirkətin artıq bir neçə həftədir Anthropic və Google DeepMind ilə əməkdaşlıq etdiyini təsdiqləyib. İddia təhlükəsizlik narahatlıqlarının uydurma olmadığını, əksinə müstəqil təhlükəsizlik investisiyalarını və hökumət nəzarətini dəstəklədiyini bildirir.

Beynəlxalq və ictimai reaksiya

Avropa Birliyi də oxşar razılaşmaları rəqabəti məhdudlaşdırdığı üçün qadağan edir və belə bir koordinasiyaya icazə vermir. Pekin isə bu yavaşlatma planını Soyuq Müharibə ssenarisi kimi qiymətləndirərək koordinasiyanı mübahisəli mövzu kimi təqdim edib. İddia ərizəsində işçi qrupun sentyabr ortasında hələ də görüşdüyü qeyd olunur və bu fəaliyyətin davam etməsi halında antitrust pozuntusunun davam etdiyi hesab ediləcək.

İnsanlara təsiri və gələcək perspektiv

Bu iddia süni intellekt sahəsində rəqabətin necə tənzimlənəcəyi və təhlükəsizliklə bağlı sərhədlərin necə qoyulacağı məsələsini yenidən gündəmə gətirir. İstehlakçılar və bazar iştirakçıları üçün bu, həm innovasiya, həm də təhlükəsizlik baxımından kritik bir dönəmdir. İddia ərizəsində hələ ki, məhsul buraxılışlarında yavaşlama, ləğv edilmiş modellər və ya dəyişdirilmiş təlim dövrləri kimi konkret sübutlar yoxdur, buna görə tam təsirin nə vaxt görünəcəyi hələ qeyri-müəyyəndir.