VLEO Peykləri: Kosmosda İnqilab Yaradan Texnologiya

Çox Aşağı Yer Orbitinə (VLEO) Keçid

Hazırda Yer kürəsi ətrafında 15000-dən çox peyk fırlanır. Onların əksəriyyəti aşağı yer orbitində (LEO) yerləşir, bu isə təxminən 2000 kilometr yüksəkliyə qədər olan sahəni əhatə edir. Ancaq SpaceX-in Starlink layihəsi kimi minlərlə yeni peyk buraxıldıqca bu orbit getdikcə daha sıxlaşır. Buna görə də alimlər və mühəndislər daha yaxın orbit olan çox aşağı yer orbitinə (VLEO) diqqət yetirirlər. Bu orbit Yer səthindən cəmi 100-400 kilometr məsafədə yerləşir.

VLEO Peyklərinin Üstünlükləri

VLEO peykləri daha yüksək keyfiyyətli görüntülər təqdim edir, çünki onlar Yer kürəsinə daha yaxın olduqları üçün detalları daha aydın görə bilirlər. Bu, kənd təsərrüfatı, iqlim elmi, fəlakətlərin idarə olunması və hərbi müşahidə üçün əvəzolunmaz məlumatlar təmin edir. Həmçinin, bu peyklər daha az gecikmə ilə daha sürətli əlaqə yaradır, bu isə internet və telefon rabitəsi üçün idealdır.

Hava proqnozları üçün buludların şəkilləri çox vacibdir. VLEO peykləri ilə bu şəkillərin daha dəqiq və detallı çəkilməsi mümkündür, bu da daha etibarlı proqnozlar deməkdir. Buna görə də hökumət və özəl sektor VLEO peyklərinin inkişafına sərmayə qoyur.

Əsas Maneə: Atmosfer Sürtünməsi

VLEO orbitində qalıcı peyklər yerləşdirmək çətinliklər yaradır. Bunun əsas səbəbi atmosfer sürtünməsidir. Bu orbitdə olan peyklər atmosferin qalın qatına daxil olduqları üçün sürtünmə peykləri yavaşladır və onların Yerin səthinə düşməsinə səbəb olur. Buna görə də peyklər davamlı olaraq özlərini irəlilətmək üçün enerji sərf etməlidirlər.

Yeni İtələmə Texnologiyaları

Penn State Universitetindən mühəndis Sven Bilén və onun komandası bu problemi həll etmək üçün "hava ilə nəfəs alan mikrodalğalı plazma mühərriki" adlı yeni bir texnologiya hazırlayır. Bu sistem atmosferdən qazları toplayır, onları mikrodalğalarla qızdırır və qazı sürətlə püskürdərək peyki irəli hərəkət etdirir. Bu texnologiya daha aşağı orbitlərdə belə peyklərin uzun müddət qalmasına imkan yarada bilər.

Başqa bir yanaşma isə "orbit bağlama texnologiyası"dır. Bu üsulda aşağı orbitdə olan peyk daha yüksək orbitdə yerləşən peyklə uzun bir kabel vasitəsilə birləşdirilir. NASA bu texnologiyanı 1990-cı illərdə sınaqdan keçirsə də, hazırda onun VLEO üçün uyğunlaşdırılması istiqamətində işlər aparılır.

Digər Çətinliklər

VLEO peykləri yüksək səviyyədə atomik oksigenə məruz qalır ki, bu da materialların korroziyasına səbəb olur. Bundan əlavə, peyklər atmosfer sürtünməsi nəticəsində 1500 dərəcədən çox temperaturda qızır. Buna görə də bu orbitdə istifadə edilən materiallar həm yüksək temperatur, həm də korroziyaya davamlı olmalıdır.

Gələcək Perspektivlər

VLEO peykləri ilə bağlı tədqiqatlar sürətlə davam edir. Gələcəkdə bu texnologiya internet sürətini artırmaq, hava proqnozlarını dəqiqləşdirmək və hətta hərbi təhlükəsizliyi gücləndirmək üçün geniş istifadə oluna bilər. Juniper Research şirkətinin proqnozlarına görə, yaxın üç il ərzində bu sahəyə 220 milyard dollar sərmayə qoyulacaq. Bu isə kosmos texnologiyalarında yeni bir dövrün başlanğıcını göstərir.