Yer Maqnit Sahəsi Canlılara Necə Təsir Edir? Sağlamlıq Üçün Yeni Perspektivlər

Yer maqnit sahəsinin həyatda rolu

Yer maqnit sahəsi planetimizin ən azı 3,7 milyard ildir mövcud olan qoruyucu qalasıdır. O, Günəş küləyindən bizi müdafiə edir və təbiətdəki bir çox canlı, məsələn, miqrasiya edən quşlar və dəniz tısbağaları üçün naviqasiya vasitəsidir.

Maqnit sahəsinin canlıların həyatına təsiri

Nottingham Universitetinin alimləri Yer maqnit sahəsinin canlıların hüceyrə funksiyalarına təsirini araşdırmaq üçün xüsusi maqnit qoruyucu sistemdən istifadə edərək, maqnit sahəsini demək olar ki, sıfıra endiriblər. Onlar meyvə milçəklərinin iki qrupunu – sağlam və Parkinson xəstəliyi ilə əlaqəli Pink1 genində qüsur olan mutant milçəkləri – 70 gün izləyiblər. Nəticədə, maqnit sahəsi söndürüldükdə Pink1 mutant milçəklərin ömrü təxminən 20% artıb, sağlam milçəklərin isə ömrü azalıb.

Fiziki performans və mitoxondriyanın rolu

Sağlam milçəklərin fiziki performansı maqnit sahəsi söndürüldükdə yaxşılaşsa da, Pink1 mutantlarının performansı pisləşib. Bu fərq mitoxondriyada yerləşən Kompleks II-nin fəaliyyətinə bağlıdır. Sağlam milçəklərdə Kompleks II fəaliyyəti və superoksid səviyyəsi artaraq hüceyrə enerji istehsalını gücləndirir, bu isə onların ömrünün qısalmasına səbəb olur. Pink1 mutantlarında isə Kompleks II fəaliyyəti genetik qüsuru kompensasiya edir və bu, onların ömrünün uzanmasına gətirib çıxarır.

Parkinson və Alzheimer xəstəlikləri üçün yeni perspektivlər

Tədqiqat maqnit sahəsinin Parkinson və Alzheimer kimi neyrodegenerativ xəstəliklərin müalicəsində terapevtik potensiala malik ola biləcəyini göstərir. Hüceyrələrin maqnit sahəsinə necə reaksiya verdiyini anlamaq, mitoxondriyanın funksiyasını manipulyasiya etməklə yaşlanma və xəstəliklərin müalicəsində yeni üsulların inkişafına yol aça bilər.

Kosmosda maqnit sahəsinin olmaması və insan sağlamlığı

Alimlər bildirirlər ki, kosmosda Yer maqnit sahəsinin olmaması astronavtların sağlamlığına mənfi təsir göstərə bilər. Bu səbəbdən maqnit sahəsinin insan hüceyrələrinə təsir mexanizminin daha dərindən öyrənilməsi vacibdir.

Tədqiqatın əhəmiyyəti

23 sentyabr 2026-cı ildə Aging jurnalında dərc olunan bu tədqiqat Yer maqnit sahəsinin canlıların həyatında və sağlamlığında oynadığı rolu yeni aspektlərdən ortaya qoyur. Alimlər bu sahədə daha çox araşdırma apararaq maqnit sahəsinin insan sağlamlığı üçün faydalı tətbiqlərini tapmaq istəyirlər.

"O, bədənimizdən, hüceyrələrimizdən və planetdəki bütün canlılardan keçir," – deyə tədqiqat müəllifləri vurğulayırlar. Bu sözlər Yer maqnit sahəsinin həyatımızdakı dərin və hələ tam kəşf edilməmiş təsirini əks etdirir.