ABŞ-da ilk dəfə: Mount Rainier vulkanı və ölümcül lahar təhlükəsi artır

Mount St. Helens faciəsinin dərsləri

1980-ci ildə Mount St. Helens vulkanının partlaması nəticəsində 57 nəfər həlak oldu və 860 milyon dollar ziyan dəydi. Bu fəlakət yolların, dəmir yollarının və yerli infrastrukturların dağıdılması ilə yadda qaldı. Ən böyük təhlükə isə "lahar" adlanan sürətli vulkanik palçıqlı axıntı idi.

Lahar nədir və niyə təhlükəlidir?

Laharlar daş, palçıq və sudan ibarət qarışıqdır və sürətlə hərəkət edərək böyük məsafələr qət edə bilir. Onlar vulkan püskürməsindən sonra və ya zəlzələ kimi digər seysmik hadisələr nəticəsində başlaya bilər. ABŞ Geoloji Xidməti (USGS) laharları Kaskad sıra vulkanlarında ən böyük təhlükə hesab edir.

Mount Rainier və risk altında olan şəhərlər

Vaşinqton ştatında, Seattle-dan təxminən 60 mil (təxminən 96 km) məsafədə yerləşən Mount Rainier vulkanı xüsusilə diqqət mərkəzindədir. Onun qərb tərəfində baş verəcək sürüşmə Orting, Puyallup və Sumner şəhərlərini yarım saat ərzində dağıda bilər. Bu hadisə 60,000-dən çox sakini təhlükə altına alır.

Texnoloji hazırlıq və monitorinq

USGS Oregonun H.J. Andrews Experimental Forest-də lahar axınlarını təkrarlayan xüsusi flume qurub. Cascades Volcano Observatory isə laharları və vulkan fəaliyyətini izləyən geniş monitor şəbəkəsi yaradıb. Bu monitorlar fövqəladə hallar idarələrinə siqnallar göndərir və insanları vaxtında xəbərdar edir.

Gözlənilməz təhlükə və insan həyatı

Laharların davranışı çox dəyişkəndir və gözlənilmədən baş verə bilər. USGS mütəxəssisləri onları "gecə vaxtı səslənən qorxulu səs" kimi təsvir edir. Bu, bölgədə yaşayanların həyatını daim təhdid edir və fövqəladə hallar üçün hazırlığı zəruri edir.

Mount Rainier ətrafında yaşayanlar üçün bu təhlükə realdır və onların həyatı hər an dəyişə bilər. Texnologiya və elmi monitorinq sayəsində risklər azaldılsa da, laharların nə vaxt və necə baş verəcəyi hələ də tam proqnozlaşdırıla bilmir. Bu isə insanları daim ayıq olmağa və fövqəladə hallar planlarını yeniləməyə vadar edir.