Vyana Universiteti İlk Dəfə 7 Min Atomlu Kvant Superpozisiyasını Sübut Etdi

Böyük atom klasterləri kvant superpozisiyasında

Vyana Universitetinin tədqiqatçıları təxminən 7 min natrium atomundan ibarət klasterləri kvant superpozisiyasında yaratmağa nail olublar. Hər biri təxminən 8 nanometr diametrində olan bu klasterlər 133 nanometr məsafədə müxtəlif mövqelərdə dalğa kimi davrandı və interferensiya yaratdı. Bu, kvant mexanikasının böyük obyektlərdə də keçərli olduğunu göstərən nadir nümunələrdən biridir.

Eksperimentin detalları və əhəmiyyəti

Eksperiment 77 kelvin temperaturda (−196 °C), ultra-yüksək vakuum şəraitində interferometrdən istifadə edilərək aparılıb. İnterferometr üç lazer şəbəkəsindən ibarət olub və klasterlərin dalğa təbiətini ölçmək üçün xüsusi hazırlanıb. Nəticələr 21 yanvar 2026-cı ildə Nature jurnalında dərc olunub.

Kvant və klassik dünya arasındakı sərhəd

Bu tədqiqat kvant mexanikasının ən böyük suallarından birinə işıq tutur: “Kvant və klassik dünya arasında keçid varmı?”. Ənənəvi kollaps nəzəriyyələri superpozisiyanın müəyyən ölçüdən sonra pozulduğunu iddia edir. Lakin Vyana Universitetinin komandası göstərib ki, kütlə və ölçü kvant superpozisiyasının sonu deyil. Tədqiqatçılar bildirirlər ki, “Kvant nəzəriyyəsi heç vaxt müəyyən kütlə və ya ölçüdən sonra işləmədiyini deməyib. Cavab yalnız ölçünü artırmaqla tapıla bilər”.

Ekspert rəyləri və gələcək perspektivlər

Sandra Eibenberger-Arias və həmkarları bu nəticəni “möhtəşəm nailiyyət” kimi qiymətləndirir. Onların sözlərinə görə, bu tədqiqat kvant kompüterlərin inkişafı üçün də önəmlidir, çünki milyonlarla obyektin böyük kvant vəziyyətini saxlamaq texnologiyasına işıq tutur. 2025-ci ildə aparılan sorğuda kollaps nəzəriyyələrini yalnız 4% tədqiqatçı dəstəkləyir ki, bu da kvant mexanikasının sərhədlərinin yenidən araşdırılmasının vacibliyini göstərir.

İnsan və texnologiyaya təsiri

Bu kəşf kvant texnologiyalarının gələcəyini dəyişə bilər. Böyük kvant sistemlərinin idarə olunması kvant kompüterlərin və digər innovativ cihazların inkişafına təkan verəcək. Həmçinin, kvant və klassik dünyanın sərhədini anlamaq fundamental fizikanın ən dərin sirlərindən birini açmaq deməkdir. Bu, insanlara kainatın işleyişini daha dərindən anlamağa və yeni texnoloji imkanlar yaratmağa yol açır.