Webb Teleskopu İlk Dəfə Terzan 5 Qalaktikasının Yaranma Sirrini Açıqladı

Terzan 5: Qalaktikanın Mərkəzində Qədim Bir Parça

NASA, ESA və CSA-nın birgə layihəsi olan James Webb Kosmos Teleskopu qalaktikanın mərkəzində yerləşən Terzan 5 adlı bölgənin sirrini açıb. Əvvəllər qlobular ulduz klasteri kimi qəbul edilən Terzan 5-in əslində "bulge fossil fragment" – yəni qalaktikanın yaranmasında iştirak etmiş ilkin ulduz qruplarından biri olduğu təsdiqlənib.

Dörd Fərqli Ulduz Yaranma Dövrü

Terzan 5-də ən azı dörd fərqli ulduz yaranma mərhələsi qeydə alınıb. Bunlardan ikisi 12.5 milyard və 4.7 milyard il əvvəl, digərləri isə 3.8 milyard və 2.5 milyard il əvvəl formalaşıb. Bu, Terzan 5-in təkcə qədim deyil, həm də daha müasir ulduz populyasiyalarını ehtiva etdiyini göstərir.

Qalaktikanın Yaranmasına Yeni Baxış

Astronomlar hesab edirlər ki, erkən kainatda qalaktikaların böyük qaz diskləri ulduz qruplarına parçalanıb. Bu qruplar zamanla qalaktikanın mərkəzinə köçərək "bulge" adlanan qalaktika mərkəzi hissəsini əmələ gətiriblər. Terzan 5 isə bu ilkin ulduz qruplarından biri kimi qalaktikanın yaranma tarixçəsini aydınlaşdırır.

Mütəxəssislərin Rəyi

Bologna Universitetindən professor Francesco R. Ferraro bildirib ki, "Terzan 5 bulge fossil fragmentdir, yəni bulge-in yaranmasında iştirak etmiş ilkin ulduz qruplarına bənzəyir." Universitetin dosenti Barbara Lanzoni isə əlavə edir ki, "Erkən kainatda qalaktikalar böyük qaz disklərinə malik olub, bu disklər ulduz qruplarına parçalanıb və bu qruplar qalaktikanın mərkəzinə toplaşaraq bulge-i əmələ gətirib."

Kəşfin Əhəmiyyəti

Bu tədqiqatlar qalaktikamızın yaranma prosesini daha dərindən anlamağa imkan verir. Terzan 5 kimi bulge fossil fragmentlərin mövcudluğu, qalaktikanın mərkəzindəki ulduzların təkamül tarixçəsini işıqlandırır və kainatdakı yerimiz barədə yeni perspektivlər açır. James Webb Teleskopunun bu kəşfi, kosmosun dərinliklərində itmiş tariximizi yenidən kəşf etmək üçün yeni imkanlar yaradır.