Wikipedia 25 yaşında: Bilik İnqilabını Necə Gerçəkləşdirdi?

Wikipedia-nın yaranması və inkişafı

2001-ci ilin 15 yanvarında Jimmy Wales tərəfindən yaradılan Wikipedia əvvəlcə Nupedia layihəsinin davamı kimi ortaya çıxdı. Nupedia 1999-cu ilin oktyabrında təsis olunmuş, lakin məqalələrin hazırlanması çox yavaş getdiyi üçün geniş yayılmamışdı. Wikipedia isə wiki sistemi vasitəsilə könüllülərin əməkdaşlığına əsaslanaraq bilik paylaşımını sürətləndirdi.

Bilik paylaşımında yeni dövr

Wikipedia-nın məqsədi sərbəst və davamlı bilik paylaşmaqdır. Bu ideya insanları heç nə gözləmədən, yalnız bilik sevgisi ilə birləşdirir. Bu gün Wikipedia 300-dən çox dildə 65 milyon məqalə təqdim edir və milyonlarla insanın gündəlik həyatında əvəzsiz mənbəyə çevrilib.

Texnoloji yeniliklər və çağırışlar

2024-cü ilin yayında Wikimedia Foundation süni intellekt tərəfindən yaradılan xülasələri sınaqdan keçirdi. Lakin istifadəçilərin mənfi reaksiyası səbəbindən bu layihə dayandırıldı. Eyni ilin oktyabrında isə trafikin 50% artması botların sayının artması ilə əlaqələndirildi. Bu, Wikipedia-nın qarşılaşdığı yeni çağırışlardan biridir.

İnsan hekayəsi və təsiri

Wikipedia-nın qurucusu Jimmy Wales-in qızı Kira nadir bir sindromla doğulub. Onun müalicə olunaraq sağalması Wales ailəsinin həyatında böyük dönüş nöqtəsi oldu. Bu şəxsi hekayə Wikipedia-nın arxasında duran insanları və onların həyatlarını xatırladır.

Gələcəyə baxış

Wikipedia 2026-cı ildə 25 illiyini qeyd edəcək, 2051-ci ildə isə 50 illik yubileyini planlaşdırır. Bu illər ərzində o, bilik dünyasında yeni yollar açaraq insanları daha çox məlumatla gücləndirməyə davam edəcək.

Wikipedia sadəcə bir ensiklopediya deyil, həm də insanlığın kollektiv yaddaşıdır. O, hər gün milyonlarla insanın həyatına toxunur, onların suallarına cavab verir və dünyanı daha yaxın edir.