Xərçənglə Mübarizədə Yeni Ümidlər: Elmdə Etik Böhran Nə Qədər Ciddi?

Ümid və Etik Problemlər

2024-cü ilin aprelində Vega Oncotargets şirkətinin təsisçilərindən olan tanınmış kimyaçı Mariano Barbacid xərçəngə qarşı yeni eksperimental terapiya ilə bağlı tədqiqatını təqdim etdi. 45 siçan üzərində aparılan sınaqlarda bu terapiyanın pankreas xərçəngini sağaltdığı iddia olunurdu və bu, xərçənglə mübarizədə böyük ümid yaratdı.

Lakin tədqiqat ABŞ Milli Elmlər Akademiyasının jurnalında dərc olunduqdan sonra geri çəkildi. Jurnalın redaktorları Barbacid və digər müəlliflərin Vega Oncotargets şirkəti ilə əlaqələrini açıqlamamalarını "maraqlar toqquşması" kimi qiymətləndirdi. Barbacid isə bu iddiaları rədd edərək, şirkətlə bütün əlaqələrini kəsəcəyini və 750 avro (təxminən 1400 AZN) dəyərində olan səhmlərini geri qaytaracağını açıqladı. Lakin bu ayrılma hələ rəsmi olaraq təsdiqlənməyib.

CNIO (Centro Nacional de Investigaciones Oncológicas) Barbacid və həmkarlarının etik kodeks pozuntusunu araşdırır. Bu kodeks tədqiqatçılardan maraqlar toqquşmasını açıq şəkildə bildirməyi tələb edir. Barbacid və həmkarları Carmen Guerra və Vasiliki Liaki eksperimental terapiyanın kommersiyalaşdırılması üçün patent müraciəti etmiş və Vega Oncotargets şirkətini təsis etmişdilər.

Tədqiqat preklinik mərhələdədir və insanlarda sınaqlar hələ başlamayıb. Bu səbəbdən terapiyanın insanlara təsiri və effektivliyi barədə nəticələr yoxdur. Lakin CRIS contra el cáncer təşkilatı bu tədqiqat əsasında donorlar vasitəsilə 3,7 milyon avrodan çox vəsait toplamışdır.

Barbacidin tədqiqatı xərçənglə mübarizədə yeni terapiyaların inkişafına ümid verir, lakin elmi şəffaflıq və etik prinsiplərin qorunması vacibdir. Bu hadisə elmin və insan talelərinin kəsişdiyi mürəkkəb bir anı göstərir. Ümidlər böyükdür, amma hələ uzun və çətin yol var.