Yarasaların Genomu: Təkamülün İllərlə Gizlədiyi Sirr Nədir?

Yarasaların qədim tarixi və genom araşdırmaları

Yarasalar məməlilərin təxminən 20 faizini təşkil edir və dünyada 1 500-dən çox növü mövcuddur. Onların təkamülü və genetik xüsusiyyətləri barədə yeni məlumatlar Bat1K layihəsi çərçivəsində ortaya çıxıb. Bu layihədə 64 ölkədən 100-dən çox tədqiqatçı iştirak edib və 103 yarasa növünün genomu sıralanaraq müqayisə edilib.

Genomların toplanması və qorunması

Nümunələrin təxminən üçdə biri Royal Ontario Muzeyinin (Toronto) dondurucusundan götürülüb. Muzeydə maye azotda saxlanılan nümunələr DNA-nın bütövlüyünü qorumağa imkan verib. Bu, tədqiqatların dəqiqliyini artırıb və genomların tam şəkildə öyrənilməsinə şərait yaradıb.

Təkamül və viruslara qarşı müqavimət

Yarasaların ilk dəfə təxminən 65 milyon il əvvəl Avropada ortaya çıxdığı məlum olub. Bu dövr dinozavrların kütləvi məhvi ilə üst-üstə düşür. Yarasalar erkən dövrdə ekolokasiya qabiliyyətini inkişaf etdirib və onların əcdad genomunun 26 xromosomdan ibarət olduğu müəyyən edilib. Bat1K layihəsi həm təkamül proseslərini, həm də yarasaların viruslara, o cümlədən insanlara keçə bilən koronaviruslara qarşı dözümlülüyünü araşdırıb.

İnsan sağlamlığına təsiri və gələcək perspektivlər

Bu tədqiqatlar virusların yayılma mexanizmini anlamağa və yeni pandemiyaların qarşısını almağa kömək edə bilər. Yarasaların genomu viruslara qarşı müqavimət mexanizmlərini açaraq insan sağlamlığı üçün yeni imkanlar yaradır. Tədqiqatçılar bu sahədə daha dərin araşdırmaların davam etdirilməsinin vacibliyini vurğulayırlar.