Yer kürəsi fırlanması dayansa, həyat və iqlim necə dəyişəcək?

Yer kürəsinin fırlanmasının dayandırılması – mümkün fəlakətlər

Yer kürəsi saniyədə min kilometrdən çox sürətlə fırlanır. Ekvator xəttində bu sürət təxminən 1,037 mil/saat (1,668 km/saat), Nyu-Yorkda isə 794 mil/saat (1,278 km/saat) təşkil edir. Qütblərdə isə sürət sıfıra bərabərdir. Bu fırlanma sayəsində planetimizdə həyat və iqlim nizamlı şəkildə davam edir.

Amma əgər Yer kürəsi birdən-birə fırlanmasını dayandırsa, nələr baş verər? İlk növbədə, 1000 mil/saatdan (1,600 km/saat) çox sürətlə əsən küləklər bütün dünyanı bürüyər. Bu, indiyə qədər qeydə alınmış ən güclü küləkdən təxminən beş dəfə sürətlidir. İnsanlar, heyvanlar və tikililər bu güclü təzyiq qarşısında tab gətirə bilməzdi.

Okeanlar və torpaq – nəhəng dəyişikliklər

Fırlanma dayandıqda, okean suları sahilləri və daxili əraziləri sürətlə su basar. Su kütlələri qütblərə doğru hərəkət edərək planetin formasını daha sferik hala gətirər. Bu isə sahil xəttlərinin tamamilə dəyişməsi deməkdir.

Torpaq ani sürət fərqindən parçalanar, çatlar əmələ gələr. Vulkanlar bütün dünyada püskürər, atmosferə böyük miqdarda kül, od və tullantılar yayılardı. Bu, ekosistemlərə və insan həyatına ağır zərbələr vurardı.

Elm və zamanın ölçülməsi

Yer kürəsinin fırlanma sürəti atom saatları vasitəsilə dəqiq ölçülür. 1972-2020-ci illər arasında bu sürətə 28 sıçrayış saniyəsi əlavə olunub. Son zamanlar sürətin artdığı müşahidə olunur və 2029-cu ildə sıçrayış saniyəsinin çıxarılması ehtimal edilir. Bu dəyişikliklər planetin dinamikasını və vaxtın ölçülməsini bir daha göstərir.

Nəticə: Yer heç vaxt tam dayanmayacaq

Bütün bu fəlakət ssenariləri elmi fantastika kimi səslənsə də, alimlər Yer kürəsinin tamamilə fırlanmasını dayandırmasının mümkün olmadığını vurğulayırlar. Lakin bu mövzuda düşünmək, planetimizin incə tarazlığını daha yaxşı anlamağa kömək edir.

Bu heyrətamiz planetdə fırlanma davam etdiyi müddətcə həyat da davam edəcək. Amma hər an baş verə biləcək dəyişikliklərə hazır olmaq insanlığın ən böyük çağırışlarından biridir.