Yer maqnit sahəsini dəyişdirən qədim ultrahot strukturlar: Nə baş verir?

Yer maqnit sahəsinin sirri ultrahot strukturlarda gizlənib

Yer maqnit sahəsi insan həyatının görünməz qoruyucusudur. Lakin onun necə dəyişdiyi uzun illər sirr olaraq qalmışdı. Liverpool Universitetinin tədqiqatçıları, Andy Biggin rəhbərliyində, bu sirrin dərinliklərdə, Yer qabığının altında 2900 kilometr dərinlikdə yerləşən iki qədim, qitə ölçülü ultrahot strukturda olduğunu üzə çıxarıblar.

LLSVP-lər: Afrika ölçüsündə nəhənglər

Bu strukturlar Large Low Shear Velocity Provinces (LLSVP) adlanır və hər biri Afrika qitəsi qədər böyükdür. Onlar manteldə temperatur fərqləri yaradır. Bu fərqlər nüvədə maye dəmirin axınına təsir göstərir. Maye dəmirin axını isə Yer maqnit sahəsini yaradan əsas amildir.

Maqnit sahəsinin dəyişməsində temperaturun rolu

Soyuq və ultrahot zonalar maye dəmirin axınının sürətini dəyişdirir. Bu isə maqnit sahəsinin qeyri-bərabər və dinamik formasını formalaşdırır. Geoloqlar 1970-ci illərdən bəri bu anomaliyaların mövcudluğunu şübhələnirdilər, lakin 1990-cı illərdə onların varlığı təsdiqləndi.

Simulyasiyalar və elmi təsdiq

Andy Biggin və komandası LLSVP-ləri daxil edən modellər hazırlayaraq real maqnit sahəsini təkrarlamağa nail olublar. Bu tədqiqat Nature Geoscience jurnalında dərc olunub və maqnit sahəsinin bəzi hissələrinin yüz milyon illərdir sabit qaldığını, digərlərinin isə əhəmiyyətli dəyişikliklər yaşadığını göstərir.

İnsan həyatına təsiri və gələcəyə baxış

Maqnit sahəsinin dəyişməsi yalnız geoloji maraq doğurmur, o, həyatımız üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Bu sahə Günəşdən gələn zərərli şüaların qarşısını alır. Maqnit sahəsinin zəifləməsi və ya dəyişməsi texnoloji sistemlərə, peyklərə və hətta canlıların naviqasiyasına təsir göstərə bilər. Bu tədqiqat insanlığın planetimizin dərinliklərində baş verənləri anlamaq və gələcəkdə maqnit sahəsinin dəyişikliklərinə daha yaxşı hazırlaşmaq üçün mühüm addımdır.

Andy Biggin qeyd edir ki, "maye dəmir axını Yer maqnit sahəsini yaradır" və bu axının dərinlikdəki temperatur fərqləri ilə necə dəyişdiyini anlamaq maqnit sahəsinin gələcək davranışını proqnozlaşdırmaq üçün açardır.

Bu qədim ultrahot strukturların sirri Yerimizin daxili dünyasının canlı və dəyişkən olduğunu göstərir. Onların mövcudluğu planetimizin görünməz qoruyucusunu formalaşdırır və həyatımızın davamlılığını təmin edir.