Yer qabığında 7,000 km-lik qravitasiya anomaliyası niyə həyəcan yaradır?

Qravitasiya Anomaliyalarının Sirri

NASA və Almaniya Kosmik Mərkəzinin GRACE peykləri 2003-2015-ci illər arasında Yer qravitasiya sahəsindəki dəyişiklikləri izləyib. 2006-2008-ci illərdə Şərqi Atlantikdə 7,000 km uzunluğunda qeyri-adi qravitasiya anomaliyası müşahidə olunub. Bu anomaliyanın mənbəyi okean suları deyil, Yer qabığının dərin qatlarıdır.

Mineral Fazalarının Dəyişməsi

Yer qabığının dərinliyində, mantiyanın alt hissəsində mineralın kristal quruluşunda dəyişiklik baş verir. Bridgmanit adlı mineral yüksək temperatur və təzyiq altında post-perovskit fazasına keçir. Post-perovskitin sıxlığı bridgmanitdən aşağı olduğundan, bu faza keçidi kütlənin yenidən paylanmasına səbəb olur. Nəticədə, bu bölgədə qravitasiya sahəsində müvəqqəti anomaliyalar yaranır.

Peyklərin Rolu və Qravitasiya Ölçüləri

GRACE peykləri iki ədəd olub, onlar qravitasiya sahəsindəki dəyişiklikləri ölçür və bu dəyişikliklər peyklərin sürətinə təsir göstərir. Bu texnologiya sayəsində uzun müddət naməlum qalan qravitasiya anomaliyalarının səbəbi müəyyən edilib.

Ekspert Baxışı

Charlotte Gauge Gourantonun komandası 2007-ci ilin yanvarında qeydə alınan siqnalı araşdıraraq, bu qravitasiya siqnalının Yer qabığının dərinliyindən, xüsusilə nüvə-mantiya sərhədindən gəldiyini təsdiqləyib. Onlar bildirirlər ki, "dinamik dəyişikliklər nüvə-mantiya sərhədində baş verir" və bu proses Yer qabığının topoqrafiyasına təsir edir.

Geoloji Təsirlər

Bu kəşf Yer qabığının dərin qatlarında baş verən prosesləri anlamaq üçün yeni imkanlar açır. Qravitasiya anomaliyalarının müvəqqəti olması mantiyanın alt hissəsində dinamik dəyişikliklərin davam etdiyini göstərir. Bu isə geoloji proseslərin və Yer qabığının davranışının proqnozlaşdırılmasında mühüm rol oynaya bilər.

Yer qabığının dərinliklərindəki bu dəyişikliklər planetimizin daxili dinamikasını daha yaxşı başa düşmək üçün yeni pəncərə açır. İnsanlar üçün isə bu, təbii fəlakətlərin qarşısının alınması və geoloji təhlükəsizlik sahəsində əhəmiyyətli məlumatlar deməkdir.