Yerə Yaxın Asteroidlər: Təhlükə Nə Qədər Realdır və Yeni Missiya Nə Vəd Edir?

Yerə yaxın asteroidlər: görünməyən təhlükə

Yer kürəsinə yaxın orbitdə 25,000-dən çox asteroid var ki, onların ölçüsü böyük şəhərləri dağıtmağa kifayət edir. NASA 2005-ci ildə bu asteroidlərin 90 faizini tapmaq missiyasını üzərinə götürüb. Lakin indiyədək yalnız təxminən 11,500-ü aşkar edilib – bu isə ümumi sayın yarısından azdır.

Böyük asteroidlərin regional təhlükəsi

140 metr və daha böyük ölçüdə olan asteroidlər Yerə çırpılanda regional miqyasda dağıntılar törədə bilər. Kiçik asteroidlər isə tez-tez atmosferə girərək yanır və zərərsizləşir, buna görə də onlar ciddi narahatlıq yaratmır. 2013-cü ildə Rusiyanın Çelyabinsk şəhəri üzərində ev ölçüsündə bir asteroid partlayaraq 440,000 ton TNT gücündə təsir göstərmiş, binalara ziyan vurmuş və 1,600-dən çox insan yaralanmışdı. Bu hadisə kiçik asteroidlərin də təhlükəli ola biləcəyini göstərdi.

Yeni dövr: NEO Surveyor və gələcək missiyalar

NASA yaxın gələcəkdə NEO Surveyor adlı infraqırmızı teleskopu 2027-ci ilin sentyabrında SpaceX Falcon 9 raketi ilə orbitə buraxacaq. Bu cihaz asteroidlərin yaydığı infraqırmızı şüaları aşkar etməklə onları günəş işığından gizlənmiş halda belə tapmağa imkan verəcək. NEO Surveyor ilk 5 ildə təhlükəli asteroidlərin ən azı iki üçüncü hissəsini tapmağı planlaşdırır. NASA isə 10-12 il ərzində bu asteroidlərin 90 faizini aşkar etməyi hədəfləyir.

Ekspertlərin fikirləri və insanlara təsiri

NASA-nın müvəqqəti planetar müdafiə üzrə rəhbəri Dr. Kelly Fast bildirir ki, kiçik asteroidlər daima Yerə düşür və onlar narahatlıq yaratmır. Lakin 140 metr və daha böyük asteroidlər regional ziyan vura bilər. Johns Hopkins Universitetinin Tətbiqi Fizika Laboratoriyasından Nancy Chabot isə vurğulayır ki, asteroidlərin vaxtında aşkarlanması qorunma strategiyalarının əsasını təşkil edir. Lawrence Livermore Milli Laboratoriyasından Katie Kumamoto əlavə edir: “Asteroidlərin harada olduğunu bilməsək, onlara qarşı heç nə edə bilmərik.” Bu sözlər asteroidlərin vaxtında aşkarlanmasının qorunma tədbirlərinin əsas şərti olduğunu göstərir.

Ümid və gələcəyə baxış

Asteroidlərin Yerə dəyilməsi ehtimalı çox nadirdir – təxminən hər 20,000 ildən bir baş verir. Lakin NEO Surveyor kimi yeni texnologiyalar bu ehtimalı daha da azaldacaq. Missiyanın rəhbəri Amy Mainzer isə zarafatla deyir: “Əgər dinozavrların kosmik proqramı olsaydı, bəlkə də hələ də burada olardılar.” Bu sözlər insanlığın kosmik təhlükələrə qarşı hazırlıqlı olmasının vacibliyini vurğulayır.

NASA-nın yeni missiyası insanlara daha təhlükəsiz gələcək vəd edir. Yerə yaxın asteroidlərin vaxtında aşkarlanması zərərli təsirlərin qarşısını almaq üçün ilk və ən vacib addımdır. Bu texnoloji irəliləyişlər sayəsində insanlıq kosmosun təhdidlərinə qarşı daha hazırlıqlı olacaq.