Zaman-Məkan Kristalları və Qara Dəliklərin Sirri İlk Dəfə Açıqlanır

Zaman-məkan kristalları və qara dəliklər: Yeni nəzəri perspektiv

Kainatın ən sirli obyektlərindən olan qara dəliklər və zaman-məkanın təkrarlanan naxışları – zaman-məkan kristalları – fizikanın ən çətin suallarından biridir. Üç fizik, Stephen Hawking və Matthew Choptuikin öncədən irəli sürdüyü çıplaq sinqulyarların mövcudluğunu dəstəkləyən yeni riyazi tədqiqatla bu mövzuda irəliləyiş əldə edib.

Zaman-məkan kristalı nədir?

Zaman-məkan kristalı, zaman-məkanda təkrarlanan riyazi naxışlardan ibarət olan özünü təşkil edən bir strukturdur. Bu, çıplaq sinqulyar və mikroskopik qara dəlik arasında həssas bir vəziyyət kimi təsvir olunur. Christian Ecker və həmkarları yeni tədqiqatda bu kristalları riyazi olaraq təsvir edib və onların fiziki mümkünlüyünü araşdırıblar.

Tədqiqatın əsas məqamları

12 may 2026-cı ildə Physical Review Letters jurnalında dərc olunan araşdırmada Daniel Grumiller çoxölçülü ümumi nisbilik çərçivəsində kiçik parametrdən istifadə edib. Tədqiqatçılar sonsuz ölçülü kainatda dəqiq həll tapıblar. Ən aşağı ölçü 52 olaraq müəyyənləşsə də, hazırda rəqəmsal məlumat yalnız 14 ölçüyə qədərdir. Bu, gələcəkdə daha yüksək ölçülərdə rəqəmsal üsulların inkişaf etdiriləcəyinə işarədir.

Ekspertlərin fikirləri

Daniel Grumiller qeyd edir: “Fiziklər kiçik parametr tapanda sevinirlər, çünki bu, tənlikləri sadələşdirməyə və mərhələli düzəlişlər etməyə imkan verir.” Lakin tədqiqatda sonsuz ölçülü kainatın reallığı hələ qeyri-müəyyəndir və rəqəmsal ilə analitik üsullar arasında ölçü boşluğu mövcuddur.

Nəticə

Bu tədqiqat zaman-məkan kristallarının, çıplaq sinqulyarların və mikroskopik qara dəliklərin mümkünlüyünü riyazi olaraq dəstəkləyir. Bu, fizikanın ən mürəkkəb problemlərinə yeni baxış gətirir və gələcəkdə daha geniş tədqiqatların başlanğıcı ola bilər.