Zealandia: Səkkizinci Qitənin Sirri İlk Dəfə Üzə Çıxır!

Zealandia: Okeanın altında gizlənmiş səkkizinci qitə

Zealandia Yer kürəsinin əsasən su altında qalmış səkkizinci qitəsi kimi tanınır. 2023-cü ildə geoloqlar təxminən 5 milyon kvadratkilometr ərazini, o cümlədən şimal Zealandianın son böyük xəritələnməmiş hissəsini xəritələyərək bu qitənin böyük hissəsinin okean altında olduğunu təsdiqlədilər. Yeni Zelandiya isə Zealandianın ən tanınan və suyun üzərində qalan hissəsidir.

Şimal Zealandianın xəritələnməsi tamamlandı

Yeni Zelandiyanın GNS Science təşkilatı 2023-cü ildə Zealandianın şimal iki üçüncü hissəsini xəritələyərək qitənin ümumi xəritələnməsini başa çatdırdı. Tədqiqatçılar Fairway Ridge-dən Coral Sea-ə qədər müxtəlif yaşlarda olan daş nümunələri topladılar. Bu nümunələr arasında qumdaşı, gildaş, bioklastik kalsit və bazalt lava var.

Daş nümunələri Zealandianın geoloji tarixini göstərir

Toplanmış qumdaş nümunələri təxminən 95 milyon il yaşındadır (Geç Kretase dövrü), qranit və vulkanik çınqıllar isə 130 milyon il əvvələ (Erkən Kretase dövrü) aiddir. Bazalt lava nümunələri isə təxminən 40 milyon il yaşında (Eosen dövrü)dir. Bu məlumatlar Zealandianın zəngin və mürəkkəb geoloji tarixini ortaya qoyur.

Yeni tədqiqatlar və seysmik araşdırmalar

2024-cü ildə GNS Science 25 böyük dəniz çöküntü hövzəsini araşdırdı ki, bu da Yeni Zelandiya sahillərinin təxminən 28 faizini əhatə edir. Zealandianın Gondvana superqitəsindən təxminən 80-60 milyon il əvvəl ayrıldığı, son 45 milyon ildə isə Sakit Okean-Avstraliya plitəsi sərhədinin qitəni deformasiyaya uğratdığı məlumdur. 2025-ci ildə Lord Howe Rise bölgəsində aparılan seysmik tədqiqatlar qitənin parçalanma prosesini daha da dəqiqləşdirdi.

İnteraktiv xəritə ilə Zealandianı kəşf edin

Tədqiqatçılar "E Tūhura – Explore Zealandia" adlı interaktiv xəritə portalını istifadəyə veriblər. Bu portal vasitəsilə hər kəs Zealandianın xəritəsini araşdıra və onun geoloji xüsusiyyətləri barədə məlumat əldə edə bilər.

Zealandianın xəritələnməsi yalnız geologiya üçün deyil, həm də planetimizin tarixini daha yaxşı anlamaq üçün böyük əhəmiyyət kəsb edir. Bu qədim qitənin sirrləri tədricən açılır və yeni kəşflər hələ qarşıdadır.