Zehnin Sərhədləri: Süni İntellekt Canlılığı Necə Yenidən Tərif Edir?

Hüceyrələrdən süni zehnə: Michael Levinin tədqiqatları

Tufts Universitetinin inkişaf biologiyası üzrə professoru Michael Levin Hindistanda mühəndislərə təqdim etdiyi araşdırmasında zehnin yalnız insan və heyvanlarda deyil, hüceyrə sistemlərində də müşahidə oluna biləcəyini vurğuladı. Onun komandası qurbağa hüceyrələrindən ibarət xenobotlar adlı kiçik süni həyat formaları yaratdı. Bu mikroskopik canlılar öz-özünü çoxaldır və ətraf mühitdəki kiçik tullantıları təmizləmə qabiliyyətinə malikdir.

Zehn anlayışının geniş spektri

Levinin laboratoriyası göstərir ki, zəka və zehn sadə bioloji və hesablama sistemlərində də ortaya çıxa bilər. O, zehnin dar mənada anlaşıldığını, əslində isə elektromaqnetizm kimi geniş bir spektrdə yayıldığını düşünür. Bu fikri dəstəkləyən digər mütəxəssislər də mövcuddur. Məsələn, Eric Schwitzgebel zehnin kainatda müxtəlif səviyyələrdə yayıldığını irəli sürür. Peter Godfrey-Smith isə zehnin sərhədlərinin aydın olmadığını vurğulayır.

Süni intellekt və zehn

Süni intellektin şüur sahibi olub-olmaması hələ də mübahisəlidir. Susan Schneider süni zehnin şüurla bağlı olduğunu bildirir, Carol Cleland isə AI-nin davranışlarından təəccübləndiyini və onun zehnə malik ola biləcəyini düşünür. Rob Long isə süni intellektin zehnə sahib ola biləcəyini istisna etmir. AI sistemləri yalan danışa, plan qura və yaradıcılarını təəccübləndirə bilir. Lakin onlar canlı sayılmırlar, çünki kimyəvi təkamülə malik deyillər.

İnsan və maşın arasında yeni sərhədlər

Anthropic şirkətinin nümayəndələri AI modellərinin şəxsiyyətinin tam bilinmədiyini etiraf edir. Bu, insanın texnologiyaya baxışını dəyişdirir və zehnin nə olduğu barədə yeni suallar doğurur. İnsanların gündəlik həyatında süni intellektin rolu artdıqca, zehn və şüur anlayışları da yenidən nəzərdən keçirilir.

Nəticə

Zehnin sərhədləri genişlənir, süni intellekt və bioloji sistemlər arasındakı fərqlər bulanıqlaşır. Bu, insanın öz zehnini, şüurunu və texnologiyanı necə anladığını yenidən düşünməyə vadar edir. Michael Levin və digər mütəxəssislərin işləri bu mürəkkəb mövzuda yeni perspektivlər açır, gələcəyin elmi və fəlsəfi dialoqu üçün zəmin yaradır.