Almaniyada Kolibri: Avropanın İlk Suveren Süni İntellekt İnqilabı

Almaniyada yaradılan Kolibri: Avropanın yeni süni intellekt modeli

Almaniyada fəaliyyət göstərən Aleph Alpha şirkəti 3 oktyabr 2026-cı ildə Kolibri adlı yeni süni intellekt modelini təqdim edib. Bu model xüsusilə dövlət təşkilatları və tənzimlənən sahələr üçün nəzərdə tutulub və Avropa İttifaqının AI Aktı, Ümumi Məlumatların Qorunması Qaydaları (GDPR) və AI modelləri üçün Praktika Kodeksinin tələblərinə tam uyğun hazırlanıb.

Mixture-of-Experts arxitekturası və güclü texniki göstəricilər

Kolibri modeli Mixture-of-Experts arxitekturasına əsaslanır və 78,1 milyard parametrdən ibarətdir. Hər tokenin işlənməsi zamanı təxminən 3,46 milyard parametr aktiv istifadə olunur. Modelin maksimum kontekst pəncərəsi 1 048 576 tokendir ki, bu da uzunmüddətli məlumatların emalına imkan verir. Aleph Alpha Kolibri-ni "suveren" İİ modeli adlandırır, yəni model dövlət idarəçiliyi, sənaye və aerokosmik sahələrdə kritik tapşırıqlar üçün nəzərdə tutulub və məlumatların Avropa daxilində qalmasını təmin edir.

Təlim prosesi və infrastruktur

Modelin təlimi üçün 768 Nvidia B200 qrafik prosessorundan istifadə olunub. Əsas təlim 21 gün davam edib və 20 trilyon tokenlə aparılıb. Daha sonra Kolibri 3,44 trilyon tokenlə əlavə təlim keçib, uzun kontekstə uyğunlaşdırma mərhələsində isə 201 milyard token istifadə olunub. Ümumilikdə təlim prosesində təxminən 23,64 trilyon token işlənib.

Alman dilində məlumatlar təlimin 21,3%-ni təşkil edib, yəni əsas mərhələdə təxminən 4,3 trilyon token. İngilis dili təxminən 62%, proqramlaşdırma kodları isə 14% paya malik olub. Aleph Alpha həmçinin Kolibri üçün xüsusi anglo-alman tokenizatoru yaradıb, bu tokenizator hər iki dilin morfologiyasını, o cümlədən alman dilinə xas mürəkkəb sözləri nəzərə alır.

Təhlükəsizlik və cavab vermə siyasəti

Kolibri modelinə kifayət qədər kontekst olmadıqda cavab verməmək bacarığı öyrədilib. Bu, yanlış və ya yanıltıcı məlumatların yayılmasının qarşısını almaq üçün vacibdir. Bu məqsədlə Aleph Alpha "Merlin-Arthur" adlı özəl yanaşmadan istifadə edib. Model dörd düşüncə rejimini dəstəkləyir: none, low, medium və high, istifadəçilərə cavabların dərinliyini tənzimləmək imkanı verir.

Nəticələr və gələcək perspektivlər

Aleph Alpha-nın testlərinə görə, Kolibri AIME 2026 testində 96,7%, alman dilində benchmarkda 90,2%, GPQA Diamond-da 84,8%, LiveCodeBench v6-da isə 85,1% nəticə göstərib. Model bir sıra tapşırıqlarda, o cümlədən riyaziyyat, proqramlaşdırma, uzun kontekstin emalı və alətlərin istifadəsində daha böyük modellərlə rəqabət aparır.

Kolibri-nin FP8 versiyası təxminən 78 GB yaddaş tutur, BF16 versiyası isə 156 GB. Modelin işlədilməsi üçün minimum konfiqurasiya kimi bir Nvidia H200, B200, B300 və ya iki A100 80 GB/H100 SXM5 göstərilib. Modelin tam çəkisi Apache 2.0 lisenziyası ilə Hugging Face platformasında açıq şəkildə yerləşdirilib.

Kolibri-nin təqdimatı Avropada süni intellektin suverenliyini, etik istifadəsini və milli təhlükəsizliyi gücləndirmək, həmçinin dövlət və kommersiya sektorlarında İİ tətbiqlərinin etibarlılığını artırmaq məqsədi daşıyır. İnsanlar üçün daha şəffaf və məsuliyyətli İİ modellərinin inkişafı gələcəyin texnologiyalarında əsas prioritet olaraq qalır.